Шэнэ Хэлсээн: Марк
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:01:46.875032+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Марк

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Марк

Марк

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

1

Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл

Уһаар арюудхагша Иоаннай номнолго тухай

1^1•Энэ болбол Бурханай Хүбүүн Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэл юм. 2Тэрэнь Исайя лүндэншын ном соо Бурханай иигэжэ хэлэһэнэй ёһоор эхилнэ: «Шинии ябаха харгы бэлдэхыень би түрүүндэшни өөрынгөө Эльгээмэлые ябуулнаб»,+
3баһа «Дээдын Эзэнэй ябаха замыень бэлдэгты,

алхаха харгыень дардам сэхэ болгогты гэжэ
хэн бэ даа сүл губида хашхарба».

4Сүл губида Уһаар арюудхагша Иоанн бии боложо: «Нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлхын тула Бурханда хандан, уһаар арюудхуулагты», – гэжэ айладхаба+. 5Иудейн можоһоо, Иерусалим хотоһоо олон зон Иоанные шагнахаяа ошобо. Тэдэнэр нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн гэмшэбэ, тиин Иоанн тэдэниие Иордан голдо шунгуулан уһаар арюудхаба+.

6Иоанн тэмээнэй нооһон хубсаһа үмдөөд, һур бэһэ бэһэлээд ябадаг, таршаагаар ба зэрлиг зүгын балаар хооллодог бэлэй. 7«Хойноһоомни ерэхэ хүн намда ороходоо аргагүй ехэ һүр жабхалантай юм. Би бүгтыгөөд, тэрэнэй гуталайнь ооһорыешье тайлаха эрхэгүйб. 8Би таанадые уһаар арюудханаб, харин тэрэ таанадые Нангин Һүлдөөр арюудхаха юм», – гээд Иоанн номнодог бэлэй.

Иисусые уһаар арюудхаһан тухай

9•Уданшьегүй тэдэ үдэрнүүдтэ Галилей можын Назарет хотоһоо Иисусай ерэхэдэнь, Иоанн тэрэниие Иордан голдо шунгуулан уһаар арюудхаба+. 10Уһанһаа гарахатайгаа сасуу Иисус огторгойн нээгдэхые, Нангин Һүлдын гулабхаадал адляар дээрэнь буухые хараба+. 11«Ши хайрата Хүбүүмни гээшэш, һанаа сэдьхэлдэмни таатайш», – гэһэн дуун тэнгэриһээ дуулдаба+.

12Тиигэмсээрнь Һүлдэ Иисусые сүл губи руу ябуулба. 13Тэндэ Иисус дүшэн үдэрэй туршада сатанагаар туршуулан, зэрлиг ан арьяатанаар хамта байлсаа, зүгөөр Бурханай Эльгээмэлнүүд тэрээндэ туһалжа байгаа+.

Иисусай дүрбэн загаһашадые дуудаһан тухай

14•Иоанные барижа түрмэдэ хааһан хойнонь Иисус Галилейн можо ерэжэ, Бурханай Һайн Мэдээсэл номнобо. 15«Таарамжатай саг ерэбэ! Бурханай зонхилхо хаһа ойртобо. Нүгэл шэбэлээ орхижо, Һайн Мэдээсэлдэ этигэгты!» – гэжэ тэрэ айладхаба+.

16Нэгэтэ Галилей далайн хажуугаар ябахадаа, тэрэ Симон ба Андрей гэдэг тэрэнэй ахые хараба. Тэдэ хоёр загаһашад гүльмэеэ далайда хаяжа байгаа+. 17«Намтай ябалсагты, тиигэбэл загаһа барихын орондо хүнүүдые намда хандуулха ажалда би таанадые һургахаб», – гэжэ Иисус тэдэ хоёрто хэлэбэ+. 18Тиигэхэдэнь тэдэнэр дары гүльмэеэ орхёод, Иисусай хойноһоо ябаа һэн+.

19Тэндэһээ саашалжа ябатараа, тэрэ Зэбэдэйн хүбүүдые, Яков ба Иоанн гэдэг аха дүүнэрэй онгосо соо һуугаад, гүльмэеэ заһажа байхыень харамсаараа, 20дуудаба. Тэдэнь Зэбэдэй эсэгэеэ хүдэлмэришэдтэйнь хамта онгосодонь орхёод, Иисустай ябаба.

Ада шүдхэртэ дайруулһан хүн тухай

21•Иисус шабинартайгаа хамта Капернаум хото ерэжэ, субботын болоходо мүргэлэй гэртэ орожо, хүн зониие һургаба+. 22Тэрэнэй һургаал шагнаһан хүнүүд булта ехээр гайхаба. Ушарынь юуб гэхэдэ, тэрэ Хуули заадаг багшанарта адляар бэшэ, харин эрхэ засаг барижа байһан хүндэл адляар һургаһан байгаа+.

23Тэрэ мүргэлэй гэртэ ада шүдхэртэ барюулһан хүн орожо: 24«Назаредэй Иисус, ши бидэниие яаха гээбши? Ши маниие үгы хэхэеэ ерээ гүш? Би шамайе мэдэхэб, ши Бурханай нангин Хүбүүнши», – гээд хашхарба+.

25«Абяа аниргүй болоод, энэ хүнһөө гара!» – гэжэ Иисус шангаар ада шүдхэртэ захирба.

26Тиигэхэдэнь ада шүдхэр үнөөхи хүнөө ехээр ордоһолуулан, шангаар хашхараад, бэеһээнь гаража арилба+. 27Хүн зон булта аргагүй ехээр гайхажа, бэе бэедээ: «Энэшни юун гээшэб? Һүр хүсэтэй шэнэ һургаал байнал! Яаһан ехэ эрхэ засагтай хүн гээшэб? Ада шүдхэрнүүдшье тэрэнэй үгэ дуулажа байнал», – гэлдэжэ байгаа+.

28Уданшьегүй Иисус тухай һураг суу бүхы Галилейн можоор хаа хаанагүй тараба.

Иисус олон хүнүүдые аргалан эдэгээбэ

29Яков Иоанн хоёр шабинараараа хамта Иисус мүргэлэй гэрһээ гараад, Симон Андрей хоёрой гэртэнь ошоо һэн. 30Иисусай орожо ерэхэтэйнь сасуу Симонэй хадам эжын ехэ халууржа хэбтэһэн тухай дуулгаа бэлэй+. 31Иисус тэрэ эхэнэртэ ойртожо, гарһаань баряад бодхообо. Тиихэдэнь халууниинь бууража, эхэнэр айлшадаа хүндэлжэ оробо+.

32Үдэшэлэн, наранай ороходо, Иисуста үбшэн хүнүүдые, ада шүдхэрнүүдтэ барюулһан хүнүүдые бултыень асаржал байгаа. 33Хотын зон бултадаа шахуу гэрэй үүдэндэ сугларба. 34Иисус элдэб үбшэнтэй олон зониие аргалан эдэгээбэ, олон ада шүдхэрнүүдые намнажа гаргаба. Тэрэнэй Бурханай табисуурта байһыень ада шүдхэрнүүдэй һайн мэдэжэ байһан хадань, тэдэнэй юумэ хэлэхые тэрэ хорижо байгаа+.

Иисусай Галилейн можоор номноһон тухай

35•Иисус хойто үглөөнь хара үүрээр бодоод, гэрһээн гаража нэгэ эзэгүй газарта ошоод, Бурханда зальбарба+. 36Тиихэдэнь Симон ба тэрээнтэй ябаһан зон хойноһоонь гаража бэдэрбэ. 37Һүүлдэнь тэрээниие олоод: «Бүхы зон шамайе бэдэржэ байнал», – гэбэ.

38«Дүтэ оршодог ондоо тосхонуудаар ябая, би тэндэхи зондо баһал номнохо ёһотой хүм, тиимэл зорилготойгоор би иишэ ерээ ха юмбиб», – гэжэ Иисус тэдээндэ харюусаба.

39Тиигэжэ тэрэ бүхы Галилей можын мүргэлэй гэрнүүдээр һургаалаа номножо, ада шүдхэрнүүдые даража байгаа.

Иисус үбшэнтэй хүниие аргалан эдэгээбэ

40•Иисуста арһанай бузар үбшэнтэй хүн ерэжэ, үбдэг дээрээ байгаад, тэрэниие гуйна: «Хэрбээ ши хүсэбэл, намайе арюудхан эдэгээжэ шадахаш»+.

41Иисус тэрэ хүниие хайрлаад, гараа һарбайжа тэрээндэ хүрөөд: «Эдэгээхэ хүсэлтэйб, арюун болыш даа», – гэбэ. 42Тэрэ дары арһанайнь бузар үбшэниинь үгы боложо, үнөөхи хүмнай арюун сэбэр болобо+. 43Тиигээд эмнүүлһэн хүнөө харгыгаараа ябахыень, мүн:+
44«Энээн тухай ши хэндэшье бү хэлээрэй. Зүгөөр санаартада сэхэ ошожо, бэеэ үзүүлэ, тиигээд аргалуулһанаа хүн бүхэндэ гэршэлхын тула ши Моисейн зарлигай ёһоор үргэл асараарай», – гэжэ захирба+.

45Зүгөөр үнөөхи хүниинь гараад, эмнүүлһэн тухайгаа хүн бүхэндэ хөөрэбэ. Тиимэһээ Иисус энэ хотодо үзэгдэхэ байхын аргагүй боложо, хотоһоо гадуур эзэгүй газарта ошоо һэн. Тиигэбэшье хүн зон тэрээндэ газар бүхэнһөө ерэжэ байгаа+.

2

Иисус саа үбшэнтэй хүниие эдэгээбэ

2^1•Нэгэ хэды үдэр болоод, Иисус Капернаум хотодоо бусажа ерэбэ, тиин тэрэнэй гэртээ байһан тухай һураг дары тараба+. 2Удангүй хүн зон олоороо сугларжа, гэртэньшье, газаа хаалгандашье багтаха газаргүй болоо һэн. Иисусай сугларагшадта номножо байхада, 3дүрбэн хүн саа үбшэнтэй хүниие тэлээд ерэбэ. 4Хүн зоной угаа олон байһанһаа тэрэ үбшэн хүниие Иисуста ойртуулхын арга үгы байгаа. Тиимэһээ үнөөхи ерэһэн хүнүүд Иисусай байһан газарай тушаа гэрэй хушалта задалан, нүхэ гаргаад, үбшэн хүнөө шэрдэгтэйнь доошонь буулгаба+. 5Иисус тэдэ хүнүүдэй этигэл һүзэгэйнь аргагүй ехэ байхые харахадаа, саа үбшэнтэндэ хандан: «Хүбүүмни, нүгэлнүүдшни хүлисэгдэбэ», – гэбэ+.

6Тэндэ һууһан Хуули заадаг хэдэн багшанар досоогоо: 7«Юундэ тэрэ иимэ мэтын юумэнүүдые хэлэн, Бурханиие доромжолно гээшэб? Ганса Бурханһаа ондоо хэн хүнэй нүгэлые хүлисэдэг юм?» – гэжэ бодожо байгаа+.

8Тиигэжэ бодожо байхыень Иисус гансата мэдээд: «Юундэ тиигэжэ сэдьхэлдээ бодобот?» – гэжэ асууба. 9«Саа үбшэнтэй хүндэ „Нүгэлнүүдшни хүлисэгдэбэ“ гэхэдэ бэлэн гү, али „Бодоод, дэбисхэрээ абаад яба“ гэжэ хэлэхэдэмни бэлэн гү? 10Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй газар дэлхэй дээрэ нүгэл шэбэлнүүдые хүлисэхэ эрхэтэй байһые би таанадта баталан харуулхаб». Тиигээд саа үбшэнтэй хүндэ хандан: 11«Шамда хэлэнэб, бодоод, дэбисхэрээ абаад, гэртээ хари», – гэбэ.

12Бүхы хүнүүдэй хараһаар байтар үнөөхи үбшэн хүн бодоод, дэбисхэрээ абаад, гаража ябаба. Улад зон бултадаа айхабтар ехээр гайхалдан: «Бидэ иимэрхүү юумэ хэзээшье хараагүйбди», – гэлдэн, Бурханиие алдаршуулжа ороо һэн.

Иисус Левиие шэлэжэ абаба

13•Иисус дахин Галилей далайн эрьедэ ошобо. Ехэл олон зоной сугларан тэрээндэ ерэхэдэ, Иисус тэдэниие һургаба. 14Нэгэтэ гансаараа ябатараа тэрэ татабари суглуулдаг Алфейн Левий хүбүүнэй ажалаа хэжэ һуухыень хараа һэн. «Хойноһоомни яба», – гээд Иисус тэрээндэ хэлэбэ. Тиихэдэнь Левий бодоод, хойноһоонь ябаба.

15Хожомынь Иисус шабинартайгаа хамта, тэрэниие олоороо дахажа ябадаг алба татаашадтай, бусадшье нүгэлтэнүүдтэй хамта Левиин гэртэ үдэшын хоол барижа байгаа. 16Хуули заадаг зарим багшанар Иисусай нүгэл хэгшэдтэй ба алба татагшадтай хамта хоолложо байхыень хараад, «Юундэ багшатнай иимэ зоноор хамта эдеэлнэб?» – гэжэ шабинарһаань һураба+.

17Иисус тэрэнииень дуулахадаа: «Элүүр уладта эмшэн хэрэггүй, харин үбшэн хүнүүдтэ хэрэгтэй юм. Би үнэн сэдьхэлтэниие бэшэ, харин нүгэл хэгшэдые дуудахаяа ерээ хүнби», – гэжэ хэлэбэ+.

Масаг сахиха тухай асуудал

18•Иоаннай шабинарай, мүн фарисейнүүдэй масаглажа байха үедэ зарим хүнүүд Иисуста ерээд: «Иоаннай, мүн фарисейнүүдэй шабинарай масаг сахижа байхада, шинии шабинар юундэ масагланагүйб?» – гэжэ асууба+.

19Иисус иигэжэ сасуулан тэдэндэ харюусаба: «Түрэ хуримда ерэһэн айлшад хүрьгэн хүбүүнтэй байхадаа, масаг сахиха аал? Үгыл даа! Хүрьгэн хүбүүнтэй байха сагтаа тэдэнэр масаглахагүйл+. 20Зүгөөр хүрьгэн хүбүүниие тэдэнһээ абаад ябаха үдэрэй ерэхэдэнь, тэдэ айлшад масаглахал»+.

21«Хэншье хуушан хубсаһанда шэнэ бүдөөр халааһа табидаггүй бшуу, тиимэ халааһан хуушан хубсаһые удара татахал, хахархайень улам ехэ болгохол. 22Хэншье һая нэрэһэн архияа хуушан туламда хэдэггүйл, тиигээ һаа, тэрэ архинь эһээд, хуушан туламаа хахалжа, архиньшье, туламыньшье хэндээшье хэрэггүй болохол. Тиимэһээ һая нэрэһэн архи шэнэ туламда хэхэ хэрэгтэй юм».

Суббото тухай асуудал

23Нэгэ субботодо[*] Иисус шабинартайгаа таряалангай газараар ябажа ябаа. Шабинарынь таряанай залаа таһалан үйрүүлээд, эдижэ байгаа. 24Зарим фарисейнүүд Иисуста: «Үгы, харыш, шабинаршни субботодо хэжэ болохогүй юумэ хэжэ ябанал!» – гэбэ.

25«Давид хаанай, тэрээнтэй хамта ябаһан хүнүүдэй ехээр гэдэһээ үлдэхэдөө юу хэһэн тухайнь хэзээшье уншаагүй һэн гүт? 26Тэрэ ушар Авиафарай ахамад санаарта байхада тохёолдоо юм. Давид Бурханай гэртэ ороод, санаартадһаа бэшэ ондоо хүнүүдэй эдижэ болохогүй үргэлэй хилээмэ эдеэд, хажуудахи хүнүүдтээшье хубаажа үгөө юм», – гэжэ Иисус тэдэндэ харюусаба.

27Түгэсхэлдэнь Иисус тэдэ фарисейнүүдтэ иигэжэ хэлэбэ: «Хүн гээшэмнай субботын тулада бэшэ, харин суббото хүнэй туһада бии болгогдоо юм. 28Тиимэһээ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн субботыншье Эзэн мүн».

3

Хатаһан гартай хүн тухай

3^1•Иисусай дахинаа мүргэлэй гэртэ ошоходонь, тэндэ хатаһан гартай хүн байба+. 2Баһа буруу юумэ хэһэнэйнь түлөө Иисусые зэмэлхэ һанаатайшуулшье байжа, үбшэн хүниие субботодо аргална аа гү гэжэ тэрэниие ажаглан хаража байбад+. 3«Бодоод, хүн зоной урда гара!» – гээд Иисус хатаһан гартай хүндэ хэлэбэ. 4Тиигээд хүн зонһоо: «Субботодо бидэ һайн юумэ бүтээхэ ёһотой гүбди, али харата юумэ үйлэдэхэ гү? Хүнэй ами наһые абарха гү, али хороохо гү?» – гэжэ һураа бэлэй.

Тиигэхэдэнь хүн зон абяа аниргүй байгаа һэн+. 5Иисус тэдэниие сухалтайгаар хараад, зүрхэ сэдьхэлэйнь мохооршоһондо уйдан гашуудажа, үбшэн хүндэ хандан: «Гараа һарбай», – гэбэ. Үбшэн хүнэй гараа һарбайхадань, хатаһан гарынь эдэгэшэһэн байгаа+. 6Фарисейнүүд мүргэлэй гэрһээ гараад, дары Иродэй талынхидаар уулзажа, Иисусые яажа алаха тухайгаа зүбшэн хэлсэбэ.

Далайн хажууда аргагүй олон хүнэй сугларһан тухай

7Иисусай шабинартайгаа хамта далайн эрьедэ ошоходонь, тэрэниие үй түмэн зон дахажа ябаа. Тэдэ зон Галилей, Иудей можонуудһаа,+
8Иерусалим хотоһоо, Иордан голой саада бэеһээ, Тир, Сидон хотонуудай оршон тойронһоо сугларһан байгаа. Тэдэнэр булта Иисусай бүтээһэн хэрэгүүд тухайнь дуулаад, тэрээндэ ерэбэ. 9Иисус эдэ үй түмэн зондо шахуулжа, низа даруулшахагүйн тула онгосо бэлдээд байхыень шабинартаа захиба. 10Тэрэнэй ехэ олон хүнүүдые эмшэлэн эдэгээһэн хадань үбшэн хүнүүд тэрээндэ гараараа хүрөөд абаха һанаатайгаар Иисусай зүг руу түлхилсэжэ байгаа+. 11Досоогоо ада шүдхэртэй хүнүүд Иисусые харахадаа, урдань һүгэдэн унаад: «Ши Бурханай Хүбүүн байнаш», – гэжэ хашхаралдадаг байгаа+. 12Бурханай табисуурта байһыемни нэгэшье хүндэ бү мэдүүлэгты гэжэ Иисус ада шүдхэрнүүдтэ хатуугаар захирдаг һэн+.

Иисус арбан хоёр элшэнэрээ шэлэжэ абаба

13•Иисус хэдэн шабинараа өөртэйнь хамта хада дээрэ гарахыень дурадхаба, тиигээд тэдэнь ябалсаба. 14Тэдэнэйнгээ дундаһаа Иисус арбан хоёрыень шэлэжэ абаад, элшэнэрээр томилоо бэлэй. Тэдэнь Иисустай хамта ябалсахаһаа гадна Һайн Мэдээсэл дэлгэрүүлхэ уялгатай, 15ада шүдхэрнүүдые дараха эрхэ засагтай байгаа. 16Арбан хоёрой нэгэнь Симон байгаа, Иисус тэрэниие Пётр гэжэ нэрлээ+. 17Баһа Яков ба Иоанн гэдэг Зэбэдэйн хоёр хүбүүд байлсаа. Иисус тэдэ хоёрто тэнгэриин дуунай хүбүүд гэһэн удхатай «Боанергес» гэһэн нэрэ алдар үгэбэ+. 18Элшэнэрэй тоодо Андрей, Филипп, Варфоломей, Матвей, Фома, Алфейн Яков хүбүүн, Фаддей, Симон Кананит[*],+
19һүүлдэнь Иисуста урбаһан Иуда Искариот байгаа+.

Иисус ба ада шүдхэрнүүдэй ноён Веельзевул

20•Иисусай гэртээ ерэхэдэнь, баһал хүн зон олоороо сугларжа, тэрэ шабинартаяа эдеэлхэшье забгүй болобо+. 21Тэрээн тухай Иисусай түрэлхидынь дуулахадаа, ухааниинь муудаа байна гэжэ бодоод, тэрэнээ асархаяа ошобо+.

22Иерусалим хотоһоо ерэһэн Хуули заадаг багшанар: «Энэ хүн Веельзевулай, ада шүдхэрнүүдэй ноёной мэдэлдэ байна! Веельзевулай аша туһаар ада шүдхэрнүүдыешье дарана!» – гэжэ хэлсэбэ+.

23Тиигэхэдэнь Иисус тэдэ багшанарые өөртөө дуудаад, һургаалта үгэнүүдые хэлэбэ: «Бодоод үзыт, сатана яажа өөрыгөө дараха юм? 24Хубааралдаад, хоорондоо дайлалдажа байһан хаан орон удаан байнгүй бутарха. 25Хубааралдаад, хоорондоо арсалдажа байһан гэр бүлэ удаан байнгүй һалаха. 26Сатанашье өөрынгөө урдаһаа эсэргүүсэн бодобол, удангүй хосорхо юм. 27Бар хүсэтэй хүнэй гэртэ ороод, түрүүн эзэнииень хүлижэ уяагүй һаа, хэншье эд зөөрииень тоножо шадахагүйл. Эзэнииень хүлиһэн хойноол гэр барааень дээрмэдэхэ бшуу. 28Хүнэй үйлэдэһэн нүгэл шэбэлнүүдэй, хэлэһэн харата үгэнүүдэй хэдышье ехэ хара нүгэлтэй байбалнь, Бурхан тэдэниие хүлисэхэ юм, 29харин Нангин Һүлдые муушалһан муудхаһан хүниие Бурхан хэзээдэшье хүлисэхэгүй, тэрэ нүгэл шэбэлынь хүниие хэтэ заяандаа дахажа ябаха юм гэжэ таанадта үнэн зүбые хэлэнэб»+. 30Досоогоо ада шүдхэртэй байна гэжэ Хуули заадаг багшанарай хэлсэдэг хадань Иисус иимэ юумэ хөөрэһэн ушартай юм.

Иисусай эжы ба дүүнэрынь

31•Иисусай эжынь, дүүнэрынь ерэбэ. Тэдэнэр газаа байгаад, тэрэниие дуудахыень гэр руу хүниие эльгээбэ+. 32Иисусые тойроод һууһан олон зон: «Хара даа, эжышни, дүүнэршни ерээд, шамайе хүлеэжэ байна», – гэбэ. 33Тиигэхэдэнь Иисус: «Минии эжы хэн гээшэб? Минии аха дүүнэр хэд гээшэб?» – гэжэ урдаһаань һураба. 34Тиигээд өөрыень тойроод һууһан зониие шэртэн хараад: «Эдэл минии эжы, минии аха дүүнэр гээшэ. 35Бурханай эрхэ хүсэлые дүүргэжэ байһан хүн бүхэн лэ минии аха дүүнэр, эгэшэ дүүнэр, эжымни гээшэ», – гэбэ+.

4

Таряашан тухай һургаалта үгэ

4^1•Иисус Галилей далайн дэргэдэ дахин хүн зониие һургаба. Тэрэниие тойроод олон мянган зоной суглархада, Иисус онгосодо һууха болобо. Онгосонь далайн уһанда, харин хүн зон эрье дээрэ зогсожо байгаа һэн. 2Тиигээд Иисус һургаалта үгэнүүдые хэрэглэн зондо ухаа зааба: 3«Шагнагты даа! Нэгэ таряашан таряа тарихаяа гараба. 4Үрэһэеэ сасахадань, зариманиинь харгын хажууда унаба, тэдэнииень шубууд ерэжэ тоншобо. 5Зарим үрэһэниинь хүрьһэ багатай, шулуутай газарта унаба, тиигээд нимгэн хүрьһэтэй газарһаа түргэн бултайба. 6Харин наранай гарахада, гүнзэгы үндэһэлөөгүй зүлгэ ногоон уршыгаад хатажа байгаа. 7Баһа зарим үрэһэнүүд үүргэнэ соо унажа, хөөгтэ даруулаад, ургаса үгэжэ шадабагүй. 8Зарим үрэһэниинь үрэжэлтэй газарта унажа, ехэ һайн ургаса үгэбэ: тариһанда ороходоо гуша, жара, али зуу дахин ехэ ургаса хадагдаба».

9Тиигээд Иисус: «Шэхэтэй юм һаа, анхарагты», – гэжэ хэлэбэ+.

Һургаалта үгэнүүдэй зорилго

10•Зоной тарахада Иисусай арбан хоёр элшэнэр, үшөө нэгэ хэды хүн тэрээнтэй үлөөд, хөөрэһэн һургаалта үгэнүүдээ тайлбарилжа үгэхыень гуйба. 11Иисус тэдэндэ: «Бурханай хаан түрэ тухай гүн нюусанууд таанадтал тайлбарилагдана, харин гадуур байһан тэдэ зондо би һургаалта үгэнүүдээр лэ хөөрэнэ гээшэб+. 12Тиимэһээ:

„Тэдэнэр хараба, шэртэбэшье,
юумэ обёорхогүй.
Тэдэнэр сонособо, шагнабашье,
юумэ ойлгохогүй.
Хэрбээ юумэ обёордог, ойлгодог һаа,
тэдэ Бурханда хандаха һэн,
тиигээд Бурхан тэдэниие хүлисэхэ һэн“», – гэжэ хэлэбэ+.

Таряашан тухай һургаалта үгэнүүдээ Иисус тайлбарилжа үгэнэ

13Удаань Иисус һураба: «Һургаалта эдэ үгэнүүдые таанад ойлгоногүй аалта? Тиихэдээ бусад һургаалта үгэнүүдые яажа ойлгохотнай гээшэб? 14Үнөөхи тарилгашамнай Бурханай үгэ тарина+. 15Бурханай үгэ дуулабашье, тэрээндэ гүйсэд һаналаа табяагүй хүндэ шолмос ерээд, сэдьхэл зүрхэндэнь һуурижаагүй үгэ абаад арилшадаг – харгын хажууда таригдаһан үрэһэн тон энээндэл адли юм. 16Шулуутай газарта таригдаһан үрэһэн тухай тайлбарилбал, иимэ: али нэгэ хүн үгэ шагнаад, тэрээниие абаһаар лэ баяртайгаар сахина, 17зүгөөр тэрэ үгэ сэдьхэлдэнь гүнзэгы үндэһэлээгүй, тиимэһээ удаан тогтоногүй. Үгын түлөө бэрхэшээлэй тудаа һаань, али мүрдэлгэ зоболонгуудай дайраа һаань, энэ хүн айһан һүрдэһэндөө Бурханай үгэһөө тэрэ дороо арсаха+. 18Үүргэнэ соо унаһан үрэһэн тухай удхалбал, иимэ байна: хэн нэгэн Бурханай үгэ шагнабашье, 19энэ оршолонгой байдалда дашууран абтаһандаа, баялиг зөөридэ, тэрэ мэтын элдэб юумэнүүдтэ шунаһандаа үгын удха ойлгодоггүй, тиимэһээ тэрэ үгэ ямаршье үрэгүй байдаг+. 20Үрэжэлтэй хүрьһэндэ ургаһан үрэһэн иимэ удхатай: Бурханай үгэ шагнаад, тэрэниие хэшээлтэйгээр сахижа байһан хүнүүд саашадаа аша туһатай юм. Нэгэ зариманиинь зуу дахин, нүгөөдүүлынь жара дахин, бусадынь гуша дахин үлүү үрэ дүн асардаг»+.

Зулын гэрэл тухай

21•Иисус үргэлжэлүүлбэ: «Таанад зула аһаагаад, тэрэнээ ямар нэгэн амһартаар бүглэдэггүйт, али орон дороо табидаггүйт. Харин тэрэнээ үндэр табюур дээрэ табидаг ха юмта+. 22Ямаршье нюуса заабол эли болодог, ямаршье далда юумэн заабол мэдэгдэдэг юм+. 23Тиимэһээ шэхэтэй юм һаа, анхарагты+.

24Дуулажа байһан юумэеэ анхаралтайгаар шагнагты! Ямар хэмжээгээр хэмжэнэбта, тэрэл хэмжээгээр, үшөө нэмээдшье Бурхан таанадта хэмжэжэ үгэхэ[*]+. 25Ушарынь юуб гэбэл, юумэтэй байһан хүндэ нэмэгдэжэ үгтэхэ. Юумэгүй байһан хүнһөө һүүлшын юумэниинь абтаха».

Ургажа байһан үрэһэн тухай һургаалта үгэнүүд

26Иисус үргэлжэлүүлэн хэлэбэ: «Бурханай хаан түрэ ямархан бэ? Бодоод үзэгты, нэгэ хүн газарта үрэһэ тарина, 27тиигээд һүниндөө унтана, үдэртөө бодоод ябана, зүгөөр үрэһэниинь ургажал байна. Теэд хайшан гээд ургажа байһыень тэрэ хүн мэдэнэгүй. 28Газар өөрөө үрэһыень ургуулна бшуу. Түрүүшээр ногоониинь бултайна, тиигээд залаална, хожомынь залаагаар дүүрэн орооһо таряан бии боложо эдеэшэнэ. 29Тиин ургасын эдеэшэхэдэ хуряалгын саг боложо, үнөөхи хүн хадуураа баряад хадахаяа гарадаг юм»+.

Горчицын үрэһэн тухай һургаалта үгэнүүд

30•Иисус иигээд үүргэлжэлүүлбэ: «Зай, Бурханай хаан түрэ юунтэй адлиб? Ямар һургаалта үгэнүүдээр тэрэниие тайлбарилжа болохоб? 31Бурханай хаан түрэ болбол газарта һуулгагдаһан горчицын үрэһэнтэй адли юм. Тэрэ үрэһэн газар дэлхэйдэ ургадаг ургамалнуудай хамагай жэжэниинь юм+. 32Харин ургахадаа, тэрэ бүхы ургамалнуудһаа ехэ болодог, тэнгэриин шубуудай уурхайгаа заһажа боломоор һаглагар томо һалаануудые үгэдэг».

33Хүнүүдтэй хөөрэлдэхэдөө Иисус бусадшье олон һургаалта үгэнүүдые хэрэглэжэ байгаа, тиихэдэ тэдэнэй ойлгожо абаха аргаар һургадаг байгаа. 34Тэдэ зондо Иисус гансал һургаалта үгэнүүдээр хэлэдэг бэлэй. Харин шабинартайгаа гансаараа үлэхэдөө тэрэ бүхы юумэнүүдые тайлбарилжа үгэдэг һэн.

Иисусай шуурга номгоруулһан тухай

35•Тэрэл үдэшэлэн Иисус шабинартаа: «Далайн нүгөө эрьедэ гараябди», – гэжэ дурадхаба+. 36Иисус шабинартайгаа хүн зониие орхёод, онгосоороо далай гаталба. Баһа ондоошье онгосонууд хойноһоонь тамарба. 37Гэнтэ хуй һалхин буужа, онгосонь далайн долгиндо сохюулаад, арайл шэнгээгүйхэн уһаар дүүрэшэбэ+. 38Энэ үедэ Иисус тархи дороо юумэ дэрлээд онгосын һүүл хабида унтажа байгаа. Шабинарынь багшаяа һэрюулэн: «Багша! Бидэнэй үхэхэеэ байхада, танда хамаагүй гээшэ гү?» – гэлдэбэ.

39Тиигэхэдэнь Иисус хүл дээрээ бодоод, һалхи саража, долгинуудта: «Аалин бологты, намдагты!» – гэжэ захирба. Тэрэ дороо һалхин намдажа, далай долгилхоёо болижо, оршон тойрон огто аалин намдуу болошобо. 40Тиигээд Иисус шабинартаа хандажа: «Таанад юундэ иитэрээ айбабта? Этигэл һүзэггүйл байна гүт?» – гэбэ.

41Тэдэнь бүришье ехээр айн һүрдэһэн юумэд: «Һалхииешье, далайешье мэдэлдээ оруулаад байдаг энэ хүмнай хэн гээшэб?» – гэжэ өөһэд дундаа хэлсэбэ.

5

Иисус ада шүдхэртэй хүниие эдэгээбэ

5^1•Иисус шабинартайгаа Галилей далай гаталаад, Гераса хотын шадар ерэбэ. 2Тэрэнэй онгосоһоо буухатайнь сасуу досоогоо ада шүдхэртэй нэгэ хүн агы нүхэн хуурсагуудһаа шамдуухан гаража ерэбэ. 3Тэрэ хүн агы нүхэн хуурсагуудта байрладаг байгаа, тиихэдэ хэншье тэрэниие гэнжээршье хүлин барижа шададаггүй бэлэй. 4Тэрэнэй гар хүл оло дахин гэнжээр хүлибэшье, тэрэ гэнжэнүүдээ таһа татадаг, түмэр шүдэрнүүдые эбдэдэг байгаа. Тиигээд хэншье тэрэниие диилэжэ мэдэлдээ абаха аргагүй бэлэй. 5Тэрэ хүн үдэр һүнигүй хада уулаар гү, али агы нүхэн хуурсагуудаар тэнэжэ, хашхаржа, бэеэрээ шулуу нэшэжэ байдаг һэн.

6Тэрэ хүн Иисусые холоһоо хараһаар хажуудань гүйжэ ерээд, хүлдэнь унажа: 7«Иисус, Дээдын Бурханай Хүбүүн, би танда ямар хамаатай хүнбиб? Намайе бү зобоогыш даа гэжэ Бурханай нэрээр гуйнаб!» – гэжэ байгаад бархирба+. 8Тиигэжэ бархирһанайнь ушар хэлэбэл, Иисус ада шүдхэртэ: «Энэ хүнһөө гара!» – гэжэ захирһан байгаа. 9Тиигээд Иисус: «Нэрэшни хэн бэ?» – гэжэ һураба. «Үй түмэн гэжэ нэрэтэйб, юундэб гэхэдэ, бидэ угаа олонбди», – гэжэ үнөөхи хүниинь харюусаба. 10«Энэ орон нютагһаа ада шүдхэрнүүдые бү үлдыт даа», – гэжэ тэрэ дахин дахин Иисусые гуйба. 11Тэрэ үедэ хадын хаяагаар һүрэг гахай бэлшэжэ байгаа. 12«Маанадые энэ гахайн һүрэгтэ эльгээгыш даа, гахайнууд соо орохыемнай зүбшөөгыш даа», – гэжэ ада шүдхэрнүүд Иисусые гуйба. 13Иисусай зүбшөөхэдэ, ада шүдхэрнүүд үнөөхи хүнһөө гараад, гахайнууд руу оробо. Тиин хоёр мянган тооной шахуу гахайн һүрэг эгсэ эрьеһээ далай руу һүрэжэ шэнгэшөө бэлэй.

14Гахай манаашад хото хүдөөгөөр ябаад, энэ ушар тухай зондо дуулгаба. Тиигээд хүн зон юунэй болоһые харахаяа тэрэ газарта ерэжэ байгаа. 15Тэдэнэй Иисуста ерэхэдэнь, үй түмэн ада шүдхэрнүүдтэ барюулаатай байһан хүн хубсалаад, элүүр ухаантай һууба, тиимэһээ хүн зон ехээр айжа һүрдэбэ. 16Ада шүдхэрнүүдтэ барюулаатай байһан хүнтэй, гахайн һүрэгтэй юунэй болоһые хараһан зон суглараашадта хөөрэбэ. 17Тиигэхэдэнь хүн зон нютагһаань гаража ошохые Иисусые гуйба+.

18Иисусай онгосодоо һуужа байхадань, урдань досоогоо ада шүдхэрнүүдтэй байһан хүн суг ябалсахаар зүбшөөл гуйба. 19Теэд Иисус зүбшөөбэгүй, харин: «Гэртээ харижа, шамда Дээдын Эзэнэй хэды ехэ юумэ бүтээһэн тухай, үршөөл хайратай байһан тухай гэртэхиндээ хөөрэжэ үгэ», – гээ һэн.

20Тиимэһээ тэрэ хүн Декаполис гэдэг арбан хотын оршон тойроноор ябажа, тэрээндэ Иисусай хэды ехэ юумэ бүтээһэн тухай хүн бүхэндэ хөөрэбэ. Энэ ушар тухай дуулаһан лэ хүн бүхэн гайхажа ханаба+.

Үхэһэн басаган ба үбшэн эхэнэр тухай

21•Иисус онгосоороо дахин Галилейн далай гаталжа, нүгөө эрьедэнь гараба. Тэндэнь тэрэниие тойроод олон зон суглараа бэлэй. 22Мүргэлэй гэрэй дарганарай нэгэн болохо Иаир гэжэ нэрэтэй хүн тиишээ ерээ. Иисусые хараад, тэрэ хүлдэнь унажа,+
23ехээр гуйжа оробо: «Бага басагамни үхэхэеэ хэбтэнэ. Ошожо, тэрэнииемни гараараа хүрыш даа, тиигээ һаашни тэрэмни эдэгэхэ, амиды байхал». 24Иисус тэрэ хүнтэй гэртэнь ошобо. Хойноһоонь үнөөхил олон зон дахасалдан, эндэ тэндэһээнь түрисэлдэн ябаба.

25Тэрэ зоной дунда арбан хоёр жэлэй турша соо шуһа гоожоод тогтодоггүй үбшэнтэй нэгэ эхэнэр ябалсаа. 26Тэрэ эхэнэр олон эмшэдээр ябажа, бүхы алта мүнгэеэ бараһаншье һаа, оройдоо һайжараагүй, харин бүри муудажал байгаа. 27Иисус тухай дуулахадаа, тэрэ улад зоноор түрисэлдэн Иисусай араһаа дүтэлөөд, мэдүүлэнгүйгөөр хубсаһандань халта хүрэбэ. 28Иисусай хубсаһандань халташье хүрөө һаа эдэгэхэб гэжэ тэрэ һанажа байгаа ха юм+. 29Тиигэхэтэйнь сасуу үнэхөөрөө шуһаниинь гарахаяа болижо, тэрэ эдэгэһэнээ мэдэрбэ. 30Тэрэл үедэ Иисус хүсэ шадалайнгаа буураһые ойлгобо. «Хэн намайе хүрөөб?» – гэжэ тэрэ асууба+. 31Багшынгаа юун тухай һураһыень ойлгоогүй шабинарынь: «Таниие тойроод байһан зон эндэ тэндэһээтнай түринэл. „Хэн намайе хүрөөб“ гэжэ юундэ асуугаа юмта?» – гэбэ.

32Тиихэдэнь Иисус хубсаһандань хүрэһэн хүниие харахаяа тойрон шэртэбэ. 33Үнөөхи эхэнэр өөртэйнь юунэй ушарһые тухайлаад, айһан һүрдэһэн, шэшэрһэн юумэ Иисуста дүтэлэн, урдань һүгэдэн унажа, сэхыень хэлэбэ. 34«Басаган, этигэлшни шамайе абараа. Ши амгалан тайбан, элүүр энхэ, үбшэ хабшангүй ябыш даа», – гэжэ Иисус эхэнэртэ хэлэбэ+.

35Тиигэжэ байтарынь мүргэлэй гэрэй даргада хэдэн хүн ерэжэ: «Басаганшни наһа бараа, ши багшые бү тухашаруула», – гэжэ хэлэбэ. 36Зүгөөр Иисус хэлээшыень тоонгүй: «Бү ай. Этигээд лэ бай», – гэжэ Иаирта хэлэбэ.

37Тиигээд Пётр, Яков, тэрэнэй Иоанн дүү гурбанһаа ондоо хэндэшье хойноһоонь ябахые Иисус зүбшөөбэгүй+. 38Тэдэ мүргэлэй гэрэй даргында ерээд, зоной хөөрсэгэнэхые, бахардан үймэхые, шангаар уйлалдахые, бархиралдахые хараба. 39Иисус гэртэ ороод: «Юундэ иитэрээ бархиралдана гээшэбта? Басаган үхөөгүй, миин лэ унтажа байнал», – гэбэ+. 40Тиигэхэдэнь тойроод байһан улад зон Иисусые наада барин энеэлдэбэ.

Иисус бүгэдэ зониие гаргаад, үнөөхи басаганай аба эжытэй, гурбан шабинартайгаа басаганай хэбтэһэн таһалгада оробо. 41Тиигээд басаганай гарһаань баряад: «Талита кум!» – гэбэ (энэнь: «Басаган, бодо!» – гэһэн удхатай)+. 42Басаган тэрэ дороо бодоод, таһалгаараа ябаба. Тэрэ арбан хоёр наһатай байгаа. Энэ ушарай гэршэ болоһон зон ехэл гайхажа ханаба. 43Гэхэдэ Иисус энээн тухай нэгэшье амитанда бү дуулгагты гэжэ захираа һэн. Тиигээд: «Басаганда эдихэ юумэ үгэгты», – гэжэ хэлээ+.

6

Назарет хотынхин Иисуста үһөөрхэбэ

6^1•Тэндэһээ Иисус шабинартайгаа хамта түрэһэн хотодоо бусажа ерэбэ+. 2Тэрэ суббото болоходо хүн зониие һургахаяа мүргэлэй гэртэ ошобо. Тэрэниие шагнаһан олон зон гайхалдажа: «Яажа эдэ бүхэниие энэмнай бүтээнэ гээшэб? Иимэ гайхамшагта үйлэ хэрэгүүдые бүтээхэ сэсэн ухаан, хүсэ шадал тэрээндэ хаанаһаа заяагдаа гээшэб+? 3Үгы, энэмнай дархан бэшэ һэн гү? Мариягай хүбүүниинь, Яковай, Иосиин, Иудын, Симонэй ахань бэшэ һэн гү? Дүү басагадынь энэ хотодо маанадаар ажаһууна бэшэ аал?» – гэлсэбэ. Тиигэжэ тэдэ зон тэрэнэй талаар һэжэглэжэ байгаа+.

4Харин Иисус тэдэндэ: «Лүндэншэдые нютагынхидһаань, түрэлхидһөө, гэр бүлэһөөнь бусад зон булта хүндэлжэ ябадаг юм», – гэжэ хэлэбэ+. 5Иимэл ушарһаа Иисус нютагтаа гайхамшагта хэрэгүүдые бүтээхэ аргагүй боложо, үсөөхэн лэ үбшэнтэниие гараараа адислан эдэгээбэ. 6Нютагайнгаа зоной тиимэ этигэл һүзэггүй байдалые Иисус гайхаһаар лэ байгаа.

Иисус арбан хоёр элшэнэртээ захяа заабари үгэнэ

Иисус оршон тойрон тосхонуудаар ябажа, зониие һургаба. 7•Тэрэ арбан хоёр шабинараа дуудаад, ада шүдхэрнүүдые дараха эрхэ засаг олгон, хоёр хоёроорнь иишэ тиишэнь эльгээбэ+. 8Тиигэхэ зуураа тэдэндээ иимэ захяа үгэбэ: «Замдаа гансал тулга таягтай гаража байгты. Эдеэ хоол гү, али туулмаг сүүмхэ гү, али алта мүнгэ абаад ябахын хэрэг үгы. 9Сандаали үмдөөд гарагты, гэхэтэй зэргэ һэлгэхэ хубсаһа абаад ябахын хэрэг үгы. 10Ямар нэгэн гэртэ уригдаһан байбал, хотоһоо гаража ошотороо тэрэл айлдаа байха ёһотойт. 11Хэрбээ ямар нэгэ нютагта таанадые угтажа абаха дурагүй гү, али хэлэһыетнай дуулаха дурагүй байбал, хүлдэтнай халдаһан тооһо һэжэрэн дурагүйлхэһэнөө мэдүүлээд, тэрэ нютагһаа гаража ошогты»+.

12Тиигэхэдэнь элшэнэр замда мордожо, нүгэлөө орхёод, Бурханда хандагты гэжэ хүн бүхэндэ номнобо+. 13Тэдэнэр ада шүдхэрнүүдые олоор гаргажа, үбшэн зониие олива тоһоор түрхеэд эдэгээжэ байгаа+.

Уһаар арюудхагша Иоаннай нүгшэһэн тухай

14•Иисус тухай һураг хаа хаанагүй таража, Иродойшье һонорто хүрэбэ. Зарим хүнүүд: «Энэ Уһаар арюудхагша Иоанн амидыраад, иимэ гайхамшагта хэрэгүүдые бүтээнэ», – гэлсэжэ байба+. 15Нүгөө зариман: «Энэ Илия байна», – гэбэ. Үшөө нүгөөдүүлынь: «Эртэ урда үеын лүндэншэдтэл адли лүндэншэн хаш», – гэлсэбэ+. 16Харин Ирод энээн тухай дуулахадаа: «Энэ намда толгойгоо таһа сабшуулһан Иоанн амидыраа», – гэжэ хэлэбэ. 17-18Ушарынь хэлэбэл, Ирод Филипп дүүгэйнгээ Иродиада һамгатай һууһан байгаа. Тиигэхэдэнь Иоанн: «Ши дүүгэйнгээ һамгатай гэрлэхэ ёһогүйш», – гэжэ Иродтэ хэлээ һэн. Тиимэһээл Ирод Иродиадын һайшаалда хүртэхын тула Иоанные түрмэдэ һуулгаһан байгаа+.

19Тиихэдэ Иродиада Иоаннда ехээр хороо бусалжа, тэрэниие алахаяа һанаа, гэхэдэ Иродһээ боложо хүсэлөө бэелүүлхэ аргагүй байгаа. 20Иоаннай эрхим һайн, гэгээн хүн байһыень мэдээд, Ирод тэрээнһээ айдаг, тэрэниие хамгаалдаг бэлэй. Иоаннай хэлэһэн юумэнүүдэй һанааень зобоодогшье һаань, Ирод тэрэниие шагнаха дуратай байгаа, шагнадагшье байгаа.

21Одоошье Иродиадада таарамжатай саг тудаба. Ирод түрэһэн үдэртөө дашарамдуулан, бүхы түшэмэлнүүд, сэрэгэй дарганар, Галилейн нэрэ хүндэтэй хүнүүдые суглуулаад, ехэ найр хэбэ. 22Тэндэ Иродиадын басаган хатаржа, Иродтэ, айлшадтань ехээр һайшаагдаба. Тиимэһээ Ирод тэрээндэ: «Дуратай юумэеэ эри, хүсэһэн лэ юумыешни үгэхэб!» – гэбэ. 23«Эриһэн лэ юумыешни үгэхэб, хаан оронойнгоо хахадыньшье үгэхэдэ бэлэнби», – гэжэ Ирод тангариглаһан байгаа.

24Басаган эжыдээ ошожо: «Юу эрихэбиб?» – гэжэ һураба. «Уһаар арюудхагша Иоаннай толгой эри», – гэжэ эхэнь харюусаба. 25Басаган һөөргөө хаанда түргэхэн ошожо: «Уһаар арюудхагша Иоаннай толгой табаг дээрэ табяад, намда энэ гэһээр үгэхыешни хүсэнэб», – гэбэ.

26Ирод хаан һанаата болобошье, бүхы айлшадай урда үгөө үгэһэн тула басаганай хүсэл дүүргэнгүй байха аргагүй байба. 27Ирод тэрэ дороо харуулайнгаа сэрэгшэдэ түрмэдэ байһан Иоаннай толгой таһа сабшаад, абаад ерэхыень захирба. 28Тэрэ сэрэгшэнь Иоаннай толгойе табаг дээрэ табяад, басаганда асаржа үгэбэ, тэрэнииень басаган эхэдээ үгэбэ. 29Иоаннай шабинарынь энээниие дуулаад, бэеыень агы нүхэн хуурсагта абаашажа хүдөөлүүлһэн байгаа+.

Иисус табан хилээмээр таба мянган хүниие садхааба

30•Элшэнэр Иисустаа бусажа ерээд, юу хэһэнээ, улад зондо юу зааһанаа хөөрэбэ+. 31Ехэ олон зоной ерэжэ ошожол байһан хада Иисус элшэнэртэйгээ эдихэ уухашье сүлөөгүй байгаа. Тиимэһээ тэрэ шабинартаа: «Эзэгүй газарта ошожо, нэгэ бага амарая», – гэжэ дурадхаба+. 32Тиигээд тэдэнэр онгосодоо һуугаад, эзэгүй газар руу тамарба. 33Теэд олон зон тэдэнэй тамаржа ябахые хараад, хайшаа ошохыень тухайлжа байгаа. Тиимэһээ элдэб хотын зон Иисусай ба шабинарайнь урда гаража нуурай эрьеэр гүйлдэбэ.

34Иисус онгосоһоо буухадаа, тэндэ олон зоной сугларһые хараба, хонишонгүй хонидтол мэтэ байһан тэдэниие хайрлан, олон юумэнүүдтэ һургажа эхилбэ+. 35Үдэшэ болоходо шабинарынь багшадаа ойртоод: «Мүнөө орой болошоо, энэ эзэгүй газар байна. 36Тиимэһээ хажуугаархи тосхон, отогуудаар орожо, эдихэ юумэ худалдажа абахыень эдэ зоноо табиит даа», – гэбэ.

37«Таанад өөһэдөө эдэндэ эдихэ юумэ үгэгты», – гэжэ Иисус харюусаба. «Эдэ зониие эдеэлүүлхын тула хоёр зуун динари мүнгөөр хилээмэ худалдажа абахамнай гээшэ гү?» – гэжэ шабинарынь гайхаба.

38«Хэды хилээмэтэй байнабта, хараад ерэгты», – гэбэ Иисус. Тэдэнь ошожо хараад: «Табан монсогор хилээмэтэй, хоёр багахан загаһатай байнабди», – гэжэ дуулгаба. 39Тиигэхэдэнь Иисус эдэ зоноо бүлэг бүлэгөөр хубаагаад, зүлгэ ногоон дээрэ һуулгагты гэжэ шабинартаа захирба. 40Хүн зон зуу зуугаар, али таби табяар хубааралдан, бүлэгүүд болон һуубад. 41Тиигээд Иисус үнөөхи табан монсогор хилээмэеэ, хоёр загаһаяа абаад, тэнгэри өөдэ шэртэн, Бурханда баяр баясхалан хүргэбэ. Хилээмэеэ хухалан, хүн зондо хүртөөжэ хубаахыень шабинартаа үгэбэ. Удаань хоёр загаһаяа хухалжа, хүн зондо хүртүүлбэ. 42Хүн бүхэн дураараа эдижэ садаа һэн. 43Тиигээд шабинарынь арбан хоёр түрсүүгээр дүүрэн хилээмэнэй, загаһанай үлөөдэһэ суглуулба. 44Хамта дээрээ эдеэлһэн зоной тоодо табан мянга шахуу гансал эрэшүүл байлсаа һэн.

Иисус уһан дээгүүр ябана

45•Тиигэмсээрээ Иисус шабинараа онгосодо һуулгажа, нуурай нүгөө бэедэ оршоһон Бетсаида хото руу өөрһөөнь түрүүлэн тамархыень захирба. Харин өөрөө улад зоной таратар үлөө бэлэй+. 46Зоной тарахада Иисус хада өөдөө зальбархаяа гараба+. 47Үдэшэ болоходо тэрэ үнөөхи газартаал гансаараа байба, харин шабинарынь онгосоороо далайн тэгэндэ хүрэжэ байгаа. 48Урдаһаань үлеэһэн һалхинтай тулалдажа байһан шабинараа харахадаа, Иисус һүниин дүрбэдэхи харуулай үеэр[*] уһан дээгүүр ябаад, шабинартаа ошобо. 49Тэрэнэй уһан дээгүүр ябаһыень хараһан шабинарынь сошожо, хии үзэгдэл гэжэ һанаад, айһандаа хашхаралдаба+. 50Тэрэниие хараад, шабинарынь бултадаа ухаа алдаба. Харин Иисус тэдээндэ: «Зоригоо бү алдагты. Би Иисус байнаб, бү айгты», – гэбэ. 51Тиигээд Иисус шабинарайнгаа онгосодо һууба, һалхиншье намдаба. Харин шабинарынь гайхахын ехээр гайхаба. 52Тэдэнэр хилээмэнтэй бүтээһэн гайхамшагта хэрэгэй үнэн удхые ойлгоогүй, тэдэнэй ухаан бодолынь балартаад байгаа бшуу+.

Иисус Геннисарет хотодо үбшэн зониие эдэгээнэ

53Иисус шабинартайгаа далайе гаталжа, Геннисаредэй газарта хүрэжэ ерээд, онгосоо эрье дээрэ гаргаба+. 54Онгосоһоо буухатайнь сасуу тэндэхи улад зон Иисусые таниба. 55Тиигээд оршон тойронхи бүхы нютагуудаар гүйжэ, Иисусай хаана байһыень дуулахадаал, тиишэнь үбшэн зониие дэбисхэртэйнь асаржа байгаа+. 56Иисусай хаанашье ябахада, хото хүдөөгөөршье ороходо, хүнүүд тэрээндэ үбшэн хүнүүдые асаржа, хубсаһандатнай халташье хүрэхыень зүбшөөгыт даа гэжэ гуйдаг байгаа. Тиин хубсаһандань гараараа хүрөөд абаһан бүхы хүнүүд эдэгэшэдэг бэлэй+.

7

Үбгэ эсэгэнэрэй һургаал

7^1•Иерусалимһаа хэдэн фарисейнүүд, Хуули заадаг зарим багшанар ерээд, Иисусые тойрон сугларба. 2Иисусай зарим шабинарай гараа гуримай ёһоор угаангүй эдеэлжэ байхые тэдэ обёорбо. 3Фарисейнүүд, бусадшье бүхы еврейнүүд хуушан заншалнуудаа наринаар сахижа, гар угаалгын тусхай ёһололгүйгөөр эдеэ хоолдо хүрэдэггүй байгаа+. 4Худалдаа наймаанай газарһаа юумэ асараад, өөһэдыгөө угаажа арюудхаагүй һаа, тэдэ эдидэггүй байгаа. Мүн тэдэ аяга шанагаа, амһарта табагаа, забьяануудаа, һандали һуудалнуудаа оро дэрээ угааха гэхэ мэтын ондоошье заншал гуримуудые сахидаг бэлэй+.

5Тиимэһээ фарисейнүүд, Хуули заадаг багшанар Иисуста хандан: «Шабинаршни юундэ үбгэ эсэгэнэрэймнай зааһан заншалнуудые сахинагүйб? Тэдэшни яахадаа гараа угаангүйгөөр эдеэлнэб?» – гэбэ+. 6Иисус харюудань хэлэбэ: «Хоёр нюурта таанад тухай Бурханай хэлэһые Исайя лүндэншэ үнэн зүбөөр буулгажа бэшээ юм:

„Эдэ зон намайе миин лэ үгөөрөө хүндэлөөд,
харин зүрхэ сэдьхэлдээ нам тухай огто бодоногүй+.

7Хүнүүдэй зохёоһон ёһо гуримуудта һургажа байхадаа,
тэдэ дэмы намда мүргэнэ даа“+.

8Таанад Бурханай захяа заабаринуудһаа арсаад, хүнэй зааһан ёһо гуримуудые сахибат. 9Таанад Бурханай захяа заабаринуудые гурим заншалнуудаараа арга мэхэтэйгээр һэлгэжэ шададаг байнат. 10„Аба эжы хоёроо хүндэлэ“, „Аба эжы хоёроо муушалһан хүн үхэлдэ хүртэхэ ёһотой“ гэжэ Моисейгээр дамжуулан Бурхан хэлэһэн байгаа. 11Харин таанад эхэ эсэгэдээ туһалха юумэтэй байгаад, „Энэшни Корбан“, ондоогоор хэлэбэл, Бурханда үргөөтэй юм гэхэнь зүб гэжэ зониие һургахадаа, 12аба эжыдээ ямаршье туһа бү хүргэгты гэжэ һурганат. 13Тиигэжэл таанад Бурханай захяа заабариие өөһэдынгөө тогтооһон ёһо заншалаар һэлгэнэт, тиин үшөөшье олон иимэрхүү юумэнүүдые таанад үйлэдэжэ байдагта».

Ямар юумэнүүд хүниие бузарланаб?

14Иисус дахин улад зониие өөртөө дуудажа хэлэбэ: «Хүн бүхэн хэлэһыемни шагнажа, ойлгохые хэшээгты! 15Гаднаһаа досоотнай орожо байһан юумэн таанадые бузарладаггүй юм. Харин досооһоотнай гаража байһан юумэн таанадые бузарладаг+. 16Шэхэтэй юм һаа, анхарагты»[*].

17Иисусай улад зониие орхёод гэртэ ороходонь, хэлэһэнээ манда тайлбарилжа үгыт гээд шабинарынь тэрэниие гуйба. 18«Мүнөө болотор таанад хэлэһыемни ойлгобогүй гээшэ гүт? Гаднаһаа зосоотнай ороһон ямаршье юумэн үнэндөө таанадые бузарлажа шадахагүй, 19юундэб гэхэдэ, тэрэ юумэн танай зүрхэндэ ороно бэшэ, харин танай хотондо ороод, һүүлдэнь бэеһээтнай гаргагдадаг ха юм». (Иигэжэ хэлэхэдээ Иисус ямаршье эдеэ хоолые эдихэдэ зохихо юм гэжэ батална гээшэ)+.

20Тиигээд Иисус үргэлжэлүүлбэ: «Досооһоотнай гарадаг юумэн таанадые бузарладаг гээшэ+. 21Досоотнай, һанаа зүрхэндэтнай нүгэлтэ хүсэлэнгүүд түрэжэ, таанадые ташаяангы ябадалда хүргэдэг, хулгай хүүлэдэг, алаха хюдаха тээшэ,+
22эрэдээ гү, али эхэнэртээ урбаха тээшэ түлхидэг, хомхой сэдьхэлтэй, хара һанаатай болгодог, худал хуурмаг, зальхай ябадал, атаа жүтөө түрүүлдэг, хэрүүл ама гаргадаг, бардам зан, тэнэг ааша гаргадаг. 23Эдэ бүхы нүгэлтэ юумэнүүд досооһоотнай гараад, өөһэдыетнай бузарладаг юм».

Эхэнэрэй һүзэг этигэл тухай

24•Иисус Галилейһээ гаража, Тир хотын шадар ерэжэ, нэгэ гэртэ зогсобо. Эндэ ерэһэн тухайгаа хүнүүдтэ мэдүүлхэ дурагүй байбашье, танигдангүй байжа шадабагүй. 25Ада шүдхэртэ барюулһан басаганай эхэнь Иисус тухай дуулаад, тэрээндэ ерэжэ, хүлдэнь унаба. 26Еврей-бэшэ тэрэ эхэнэр Сириин Финики гэжэ газарһаа гарбалтай байгаа. Басагыемни бариһан ада шүдхэрые гаргажа үгыт даа гэжэ тэрэ эхэнэр Иисусые гуйба+. 27Харин Иисус тэрэ эхэнэртэ: «Нэн түрүүн үхибүүдые садхааха хэрэгтэй. Тэдэнэй эдихэ хоол абаад, нохойнуудта хаяхань зохихогүй юм»[*], – гэбэ+. 28«Тиимэшьел даа, Дээдын Эзэн, теэд шэрээһээ унаһан үхибүүдэй үлөөдэһые нохойнуудшье эдидэг ха юм», – гэжэ үнөөхи эхэнэрынь харюусаба. 29«Зүб даа энэ харюушни. Ши гэртээ хари, басаганайшни досооһоо ада шүдхэр гаража тонилоо», – гэжэ Иисус эхэнэртэ хэлэбэ. 30Гэртээ ерээд, тэрэ эхэнэр басаганайгаа орон дээрээ хэбтэхыень хараба; досоохи ада шүдхэрынь гаража ошоһон байба.

Иисус хэлэгүй дүлии хүниие эдэгээбэ

31Тирэй шадархи газарһаа гараад, Иисус Сидон хотоор дайраад, Галилей далай тээшэ зүглэбэ. Замдаа тэрэ Декаполис гэжэ нэрэтэй арбан хотын хажуугаар үнгэрбэ+. 32Хэдэн хүн тэрээндэ дүлии, арай шамай дуугардаг хүниие асаржа, дээрэнь гараа табижа адислыт даа гэжэ Иисусые гуйба. 33Иисус тэрэниие гансаарыень зонһоо зайсуулаад, шэхэнүүдтэнь хургануудаа хэбэ, тиигээд тэдээн дээрээ нёлбоод, хэлэндэнь халта хүрэбэ+. 34Тиигээд огторгой өөдэ хаража, ехэтэ һанаа алдаад: «Эффата!» (энэнь «Нээгдыш!» гэһэн удхатай) – гээд үнөөхи хүндөө хэлэбэ. 35Тиигэмсээрнь тэрэ хүн дары дууладаг, ямаршье бэрхэшээлгүй хэлэдэг болошобо.

36Хэһэн юумэн тухаймни хэндэшье бү дуулгаарайгты гэжэ Иисус зондо захирба. Теэд тэрэнэй хорихо тумань, зон бүришье ехээр энэ ушар тухай хэлсэжэ байгаа+. 37Дуулаһан зон булта аргагүй ехээр гайхалдажа: «Иисус ямаршье юумые һайнаар хэнэ. Дүлии зониие дууладаг болгоно, хэлэгүй зониие дуугардаг болгоно», – гэлсэжэ байгаа.

8

Иисус дүрбэ мянган хүниие садхааба

8^1•Тэдэ үдэрнүүдтэ дахин ехэ олон зон Иисусые тойроод сугларба. Тэдэ зоной эдихэ юумэгүй болоходо, Иисус шабинараа дуудажа хэлэбэ: 2«Би эдэ зониие хайрланаб. Тэдэ намтай гурбан үдэр байлсаа, теэд мүнөө эдихэ юумэгүй болоод байна+. 3Тэдэнэй зариманиинь холоһоо ерээ. Тиимэһээ үлэн хооһон гэртэнь табибални, тэдэ замдаа һуларжа ядаржа магадгүй». 4«Теэд эзэгүй хооһон энэ газарта эдэ зониие бултыень садхааха хилээмэ хүн хаанаһаа олохоб?» – гэжэ шабинарынь урдаһаань хэлэбэ. 5«Таанадта хэды шэнээн хилээмэ байнаб?» – гэжэ Иисус һураба. «Долоон жэжэхэн монсогор хилээмэн байна», – гэжэ шабинарынь харюусаба. 6Иисус улад зониие һуухыень захирба. Тиигээд үнөөхи долоон хилээмэеэ абаад, Бурханда баяр баясхалан хүргэбэ. Хилээмэеэ хухалан, хүн зондо хүртөөжэ хубаахыень шабинартаа үгэбэ. Шабинарынь хубааба. 7Үшөө тэдэ хэдыхэн загаһатай һэн. Иисус тэдэнэй түлөө Бурханда баясхалан хүргөөд, тэрэ загаһа хубаажа үгэхыень шабинартаа захиба. 8-9Дүн хамтадаа дүрбэн мянган шахуу хүн булта дураараа эдижэ садаа, үшөө тиихэдэ эдеэнэй үлөөдэһэн долоон түрсүүгээр дүүрэн суглараа. Иисус хүн зоноо тараагаад, 10шабинартайгаа хамта онгосодо һуужа, Далмануфын газар нютаг руу тамарба.

Тэнгэриһээ баталагдаһан гайхамшагта тэмдэг тухай

11•Хэдэн фарисейнүүд Иисуста ерэжэ, үгөөр буляасалдаба. Тиигээд тэрэниие туршахаяа һэдэжэ, тэнгэриһээ баталагдаһан гайхамшагта дүлгэ тэмдэг харуулыш даа гэбэ+. 12Иисус хүндөөр һанаа алдажа: «Оршон үеын зон яахадаа гайхамшагта дүлгэ тэмдэг харуулхые шаарданаб? Зүб даа, ямаршье тиимэ юумэн тэдэ зондо харуулагдахагүй», – гэжэ хэлээ һэн. 13Тиигэмсээрээ тэрэ фарисейнүүдые орхёод, дахин онгосодоо һуугаад, далайн нүгөө эрье руу тамарба.

Фарисейнүүдэй ба Иродэй эһээбэри

14•Шабинарынь хилээмэ абахаяа мартажа, онгосодонь тэдэндэ оройдоол гансахан монсогор хилээмэн байгаа. 15«Һэргэг байгты! Фарисейнүүдэй, Иродэй эһээбэриһээ болгоомжолжо ябагты», – гэһэн һэргылэмжэ Иисус шабинартаа үгэбэ+. 16Шабинарынь өөһэд хоорондоо: «Маанадта хилээмэнэй үгы байһан дээрэһээ тиигэжэ хэлээ ёһотой», – гэжэ тухайлба. 17Юун тухай хэлсэжэ байһыень мэдээд, Иисус тэдэндээ хэлэбэ: «Хилээмэгүй байһан тухайгаа юундэ хэлсээбта? Мүнөө болотор мэдэнэгүй, ойлгоногүй гээшэ гүт? Ухаан бодолтнай тиимэ мунхаг байна гээшэ гү+? 18-19Нюдэтэй байгаад, харанагүй гээшэ гүт? Шэхэтэй аад лэ, дууланагүй гээшэ гүт? Табахан монсогор хилээмэ табан мянган хүндэ хубаажа үгэхэдэмни, хэды түрсүүгээр дүүрэн үлөөдэһэ суглуулһанаа һананагүй аалта?» «Арбан хоёр түрсүүг», – гэжэ шабинарынь харюусаба+. 20«Тиигээд долоон хилээмэ дүрбэн мянган хүндэ хубаахадамни, хэды түрсүүгээр дүүрэн үлөөдэһэ суглуулаа һэмта?» – гэжэ Иисус һураба. «Долоон түрсүүг», – гэжэ шабинарынь харюусаба+. 21«Теэд юун тухай хэлэһыемни мүнөөшье болотор ойлгоногүй гээшэ гүт?» – гэжэ Иисус дахин һураба.

Бетсаида хотодо Иисус һохор хүниие эмнэбэ

22Иисусай шабинартайгаа Бетсаида хото ерэхэдэнь, хэдэн хүн тэрээндэ һохор хүниие хүтэлжэ асараад, гараараа адис хүртүүлэн эдэгээхыень гуйба+. 23Иисус тэрэ һохор хүниие гарһаань барижа, тосхонһоо хүтэлэн гаргаба. Тиигээд нюдэндэнь нёлбоод, дээрэнь гараа табин адислаад: «Зай, юумэ харана гүш?» – гэжэ һураба+. 24Тэрэнь иишэ тиишээ хараад: «Хүнүүдые харанаб, теэд тэдэ тойроод ябаһан мододтол адли үзэгдэнэ», – гэжэ хэлэбэ.

25Иисус дахин нюдэндэнь гараараа хүрэбэ. Тиигэхэтэйнь сасуу үнөөхи хүн хараатай болобо; нюдэнь эдэгэжэ, тэрэ бүхы юумэ эли тодоор харадаг болоо. 26«Зай, ши гэртээ хари, тосхондо бү ороорой», – гэжэ захин, Иисус тэрэ хүниие ябуулба.

Иисус гээшэмнай хэн бэ?

27•Иисус шабинартайгаа Филиппэй Кесари хотын хажуудахи тосхонуудта ошобо. Замдаа Иисус: «Хүнүүд намайе хэн гэжэ һананаб?» – гэжэ шабинарһаа асууба. 28«Зариманиинь Уһаар арюудхагша Иоанн байнат, нүгөөдүүлынь Илия гээшэт, үшөө бусадынь лүндэншэдэй нэгэниинь байнат гэжэ хэлсэнэ», – гээд шабинарынь харюусаба+. 29«Теэд таанар намайе хэн гэжэ һананабта?» – гээд Иисус һураба. «Та Бурханай табисуурта гээшэт», – гэжэ Пётр харюусаба+. 30«Хэн байһан тухаймни хэндэшье бү хэлээрэйт», – гэжэ Иисус шабинартаа захирба+.

Иисус зобохо, алуулха тухайгаа хэлэнэ

31•Иисус өөртэйнь юу болохо тухай шабинартаа хөөрэжэ эхилбэ: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн аргагүй ехээр зобохо, ахамадууд, ахамад санаарта болон Хуули заадаг багшанар тэрээнһээ арсаха. Тэрээниие алаха, теэд гурбадахи үдэртөө тэрэ дахин амидырха»+. 32Тиигэжэ Иисус шабинартаа тон эли тодоор хэлэжэ байгаа. Тиимэһээ Пётр тэрэниие хажуу тээшэнь дуудажа абаашаад, тиигэжэ хэлэхэеэ боли гэбэ+. 33Харин Иисус шабинар тээшээ эрьен хараад, Пётрые зэмэлэн: «Холо боло намһаа, сатана! Шинии һанал бодолнуудшни Бурханһаа үршөөгдэнэ бэшэ, харин хүн шанарһаашни бүрилдэнэ!» – гэбэ+. 34Удаань Иисус улад зониие, шабинараа дуудаад хэлэбэ: «Намтай ябалсаха дуратай хүн өөр тухайгаа бодохоёо болёод, үдэр бүхэн хэрээһэеэ үргэлөөд[*], хойноһоомни яба+. 35Ушарынь хэлэбэл, ами наһаяа абарха һанаатай хүн тэрэнээ алдаха, харин минии түлөө, мүн Һайн Мэдээсэлэй түлөө ами наһаяа үгэбэл, тэрэнээ абарха+. 36Хэрбээ танай бүхы дэлхэй олзолоод, ами һүнэһэеэ алдабалтнай, танда ашагтай гү? Үгыл даа!+
37Таанад ямаршье юумэ түлөөд, ами һүнэһэеэ бусаажа шадахагүйлта. 38Хэрбээ забхай, нүгэлтэ энэ дэлхэйн зон дунда байхадаа намһаа, минии һургаалһаа эшэбэлтнай, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Эсэгынгээ алдар соонь Бурханай Эльгээмэлнүүдтэй хамта ерэхэдээ, таанадһаа эшэхэл+.

9

9^1Эндэ байгшадай зариманиинь һүр хүсэтэй Бурханай хаан түрэ үзөөгүйдөө үхэхэгүй гэжэ таанарта үнэниие хэлэнэб»+.

Иисусай бодото һүр хүсэн тухай

2•Зургаан үдэр болоод, Иисус гансал Пётр, Яков, тэрэнэй дүү Иоанные абажа, үндэр хада дээрэ гараба. Тэндэ Иисус шабинарайнгаа урда эрид хубилба+. 3Тэрэнэй хубсаһан һаргама сагаан болобо, газар дэлхэй дээрэ ямаршье будаг тиигэжэ сагааруулжа шадахагүйл. 4Иисустай хөөрэлдэжэ байһан Моисей Илия хоёр бии болобо. 5Тиихэ зуура Пётр Иисуста: «Рабби! Эндэ байхадамнай манда ямар һайн гээшэб. Гурбан майхан бодхоое: нэгыень шамда, нэгыень Моисейдэ, үшөө нэгыень Илияда», – гэбэ. 6Пётр юушье хэлэһэнээ мэдэнгүй тиигэжэ хэлээ бшуу, юундэб гэхэдэ, шабинар ехээр айһан һүрдэһэн байгаа. 7Тиигэжэ байтарынь үүлэн бии боложо, тэдэниие хушаад, тэндэһээнь: «Энэ минии инаг хайрата Хүбүүмни юм, таанад үгыень дуулажа байгты», – гэһэн абяан дуулдаба+. 8Шабинарайнь тойроод харан гэхэдэнь, Иисусһаа ондоо хэншье үгы байба.

9Хадаһаа буужа ябахадаа Иисус шабинартаа: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй үхөөд амидыртар энэ үзэһэн хараһанаа хэндэшье бү хэлээрэйт», – гэжэ захирба+. 10Шабинарынь энэ нюусые хадагалжа ябаа, теэд «үхөөд амидырхань» ямар удхатайб гэжэ бэе бэеһээ һурадаг байгаа. 11«Хуули заадаг багшанар юундэ Бурханай табисуурта Христосой ерэхын урда тээ Илия лүндэншэ ерэхэ ёһотой гэдэг бэ?» – гэжэ шабинарынь Иисусһаа асууба. 12Иисус харюусаба: «Үнэхөөрөө Илия түрүүн ерэжэ, бүхы юумэ бэлдэхэ ёһотой. Тиихэдээ юундэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн ехээр зобохо, тэрээнһээ арсаха юм гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг бэ? 13Гэхэдэ Илия ерээ юм, тиин Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэнэй ёһоор хүнүүд дура зоргоороо тэрээнтэй болоо юм гэжэ таанадта хэлэхэ байнаб»+.

Иисус досоогоо ада шүдхэртэй хүбүүе эдэгээбэ

14•Иисусай гурбан шабинартайгаа хамта бусад шабинартаа ерэхэдэнь, тэдэнииень ехэ олон зон тойроод, Хуули заадаг багшанарай тэдээнтэйнь арсалдажа байхань харагдаба. 15Иисусые харахадаа улад зон ехээр гайхалдажа, тэрэниие мэндэшэлхэ гэжэ гүйлдэбэ. 16«Таанад эдэнтэй юун тухай арсалданабта?» – гэжэ Иисус шабинарһаа асууба. 17Улад зоной дундаһаа нэгэ хүн харюусаба: «Багша, би шамда хүбүүгээ абажа ерээб. Тэрэнииемни ада шүдхэр дараад, хэлэгүй болгоод байна+. 18Ада шүдхэр добтолходоол хүбүүемни газараар мухарюулна, аманһаань хөөһэ бурана, шүдэнь хабирна, бэень хүшэлдэнэ. Тэрэ ада шүдхэрые намнажа үгыт гээд шабинарыетнай гуйхадамни, тэдэтнай оролдоод шадабагүй». 19Иисус улад зондо хандан: «Этигэл һүзэггүй зон аа! Үшөө хэды шэнээн таанадтай байхабиб? Үшөө хэды болотор таанадые тэсэжэ байхабиб? Тэрэ хүбүүе намда асарагты!» – гэжэ хэлэбэ. 20Хүбүүе асарба. Иисусые харамсаараа ада шүдхэр хүбүүе таталзуулан һалагануулба. Хүбүүнэй аманһаа хөөһэ буран, тэрэ газараар мухариба+. 21«Үнинэй иимэ болоо һэн гү?» – гэжэ Иисус хүбүүнэй эсэгэһээ һураба. Тэрэнь: «Багаһаал тиимэ һэн. 22Ада шүдхэр хүбүүемни оло дахин галда, уһанда шэдээд, алахаяа забдаа. Маанадые хайрлажа, шадахал һаа, туһалыт даа!» – гэжэ гуйба+. 23«Юундэ „шадахал һаа“ гэбэш? Этигэл һүзэгтэй һаашни, хүсэһэн лэ юумэншни бүтэхэ юм!» – гэжэ Иисус харюусаба+. 24Тиигэхэтэйнь сасуу хүбүүнэй эсэгэ: «Би этигэнэб! Бүри ехэ этигэл һүзэг хайрлан туһалыш!» – гэжэ хашхарба. 25Улад зоной үшөө олоор сугларжа байхые харахадаа, Иисус ада шүдхэртэ захирба: «Хэлэгүй, дүлии ада шүдхэр! Би шамда захирнаб: энэ хүбүүнһээ гара, хойшодоо тэрээндэ бү оро!» 26Ада шүдхэр хашхараад, хүбүүе ехээр һалагануулан, досооһоонь гараба. Хүбүүн үхэшэһэн шэнги байба, хүнүүдшье: «Тэрэ үхэшөө», – гэлдэбэ+. 27Харин Иисус гарһаань баряад, хүл дээрээ бодоходонь туһалба+. 28Һүүлдэ Иисусай шабинартайгаа гэртээ ерээд, гансаараа байхадань, тэдэнь: «Яахадаа бидэ тэрэ ада шүдхэр даража шадабагүй гээшэбибди?» – гэжэ асууба. 29«Иимэрхүү ада шүдхэрнүүдые имагтал зальбаралаар даража болохо юм», – гэжэ Иисус харюусаба.

Иисус дахин үхэхэ тухайгаа хэлэнэ

30•Иисус шабинартайгаа тэндэһээ гараад, Галилейе үнгэржэ ябаба. Хаана ябаһанаа хүнүүдтэ мэдүүлхэгүй гэжэ тэрэ оролдоо. 31Ушарынь юуб гэбэл, тэрэ шабинараа һургажа байгаа. «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүнүүдэй гарта тушаагдахань, тиигээд тэрэ алуулаад, гурбадахи үдэртөө амидырха», – гэжэ хэлэбэ+. 32Гэбэшье шабинарынь энэ хэлээшыень ойлгобогүй, тиин һурахаяашье зүрхэлбэгүй+.

Эгээн ехэнь хэн гээшэб?

33•Иисус шабинартайгаа гэртээ Капернаум хото ерэбэ. Гэртэ ороод тэрэ: «Хэлэгты даа, замдаа таанад юун тухай арсалдабат?» – гэжэ шабинарһаа һураба+. 34Хоорондоо тэдэ хэмнай эгээн ехэб гэжэ арсалдаһан байгаа, тиимэһээ багшынгаа урда шэмээгүй байба. 35Иисус һуугаад, арбан хоёр шабинараа дуудаад: «Хүндэтэй газарта һууха дуратай хүн һүүл хабида байха, бусадай зараса болохо», – гэбэ+. 36Тиигээд Иисус нэгэ үхибүүе шабинарайнгаа дунда байлгаад, тэрэниие тэбэреэд хэлэбэ:+
37«Минии нэрээр иимэ нэгэ үхибүүе тогтоожо абаһан хүн намайе тогтоожо абаһан болоно. Тиихэдэ намайе тогтоожо абаһан хүн намайе иишэ эльгээһэн Бурханиие тогтоожо абана гээшэ»+.

Манда эсэргүүсээгүй зон манай талада юм

38«Багша, шинии нэрээр ада шүдхэрнүүдые дарадаг хүниие бидэ хараабди. Тиихэдээ тэрэ хүн маанадаар суг ябалсаагүй, тиимэһээнь бидэ тэрэниие хорёобди», – гэжэ Иоанн хэлэбэ+. 39Иисус шабинартаа хэлэбэ: «Тэрэниие хорихо гэжэ бү оролдогты. Минии нэрээр гайхамшагта үйлэ бүтээһэн хүн тэрэ дороо намайе муудхажа шадахагүй. 40Танда эсэргүүсээгүй хүн танай талада байна ха юм+. 41Намһаа боложо Христосой шабинар байһан хадатнай таанадта аяга уһа хэжэ үгэһэн хүн өөрынгөө шагнал заабол абаха гэжэ би баталнаб+.

42Зүгөөр намда этигэгшэ эдэ багашуулай нэгыеньшье нүгэл хилэнсэдэ түлхиһэн хүн дээрэ аймшагтай хэһээлтэ бууха. Тэрэ хүнэй хүзүүндээ тээрмын шулуу уюулаад, далайн оёорто хаюулбалнь, тэрээндэ өөртэнь дээрэ байха һэн+. 43-44Хэрбээ гарайшни шамайе нүгэлдэ оруулаа һаань, тэрэнээ таһа сабшаад хая. Хоёр гартайгаа залирдаггүй гал тамада орожо хосоронхаар, ганса гартайгаар мүнхын амидарал амсабалшни шамда дээрэ байха[*]+. 45-46Хэрбээ хүлэйшни шамайе нүгэлдэ оруулаа һаань, тэрэнээ таһа сабшаад хая. Хоёр хүлтэйгөө гал тамада орожо хосоронхаар, ганса хүлтэйгөө амиды ябаһан дээрэ[*]. 47Хэрбээ нюдэнэйшни шамайе нүгэлдэ оруулаа һаань, тэрэнээ һуга тата. Хоёр нюдэтэйгөө гал тама руу хаюуланхаар, үрөөһэн нюдэтэйгөө Бурханай хаан түрэдэ ороболшни шамда дээрэ. 48Гал тама соо нүгэлтэдые эдидэг үтэ хорхойнууд хэзээшье үхэдэггүй, галыньшье залирдаггүй. 49Ямаршье тахил яажа дабһаар дабһалуулан арюудхагдадаг бэ, тон тиигэжэл хүн бүхэн галаар туршуулан арюудхагдаха. 50Дабһан болбол һайн юумэн гээшэ, теэд амтаяа гээхэдэнь, дахин яажа гашуун болгохобта? Таанад досоогоо дабһатай байгты, хоорондоо эбтэй эетэй ажамидарагты»+.

10

Иисус гэрлэхэ ба һалаха тухай һургана

10^1•Иисус тэндэхи газарһаа гараад, Иордан голой нүгөө талада оршодог Иудей можодо ерэбэ. Дахяад лэ ехэ олон зон тэрээндэ ерэжэ, Иисус тэдэниие урдынхидаал адляар һургаба. 2Хэдэн фарисейнүүд тэндэнь ерээд, Иисусые үгэдэнь торгоохо һанаатайгаар: «Хэлыш даа, Хуулиин ёһоор үбгэн һамганһаа һалаха эрхэтэй гү?» – гэжэ һураба. 3Урдаһаань Иисус: «Моисей таанадта юун гэжэ захяа һэн бэ?» – гэжэ һураба. 4«Һалаха тухай гэршэлгэ һамгандаа үгөөд лэ тэрээнһээ һалажа болохо гээд Моисей захяа һэн», – гэжэ фарисейнүүд харюусаба. 5Тиихэдэнь Иисус хэлэбэ: «Шулуун сэдьхэлтэй байһан хадатнай Моисей тиимэ ёһо заншал таанадта тогтоогоо юм. 6Тиихэдэ юртэмсэ дэлхэй зохёон бүтээхэдээ, Бурхан нэн түрүүн эрэ эмэ хоёрые бүтээгөө юм. 7Тиимэһээл эрэ хүн эхэ эсэгэеэ орхёод, һамгантайгаа нэгэдэхэ,+
8тиин тэрэ хоёр ганса бэе болон эблэрхэ гэжэ хэлээ юм. Тиихэлээрээ тэдэ хоёр болбол хоёр бэшэ, харин нэгэ бэе гээшэ. 9Тиимэһээ Бурханай нэгэдүүлһэн юумэ хүн хубааха ёһогүй»+.

10Һүүлдэнь гэртээ ерээд байхадаа шабинарынь үнөөхи һургаһан юумэн тухайнь һураба. 11«Һамганһаа һалаад, ондоо эхэнэртэй һууһан хүн түрүүшынгээ һамганда урбаба гээшэ. 12Тон тиигэжэл нүхэрһөө һалаад, ондоо эрэтэй һууһан эхэнэр түрүүшынгээ нүхэртэ урбаба гээшэ», – гэжэ Иисус тайлбарилба+.

Иисус үхибүүдые адислана

13•Зарим хүнүүд гараараа хүрэжэ адислахаарнь Иисуста хүүгэдые асарба. Зүгөөр шабинарынь тэдэ үхибүүдые багшадаа ойртуулбагүй. 14Тиигэхыень ойлгоходоо, Иисус уурлажа: «Үхибүүдые наашань табигты, намда ерэхэдэнь һаалта бү хэгты, ушарынь юуб гэбэл, эдэ үхибүүдтэл адли зон Бурханай хаан түрын мэдэлдэ юм. 15Эдэ үхибүүд мэтээр Бурханай хаан орониие тогтоон абаагүй хүн тэндэ хэзээшье орожо шадахагүй гэжэ баталан хэлэнэб», – гэбэ+. 16Тиигээд Иисус үхибүүдые тэбэреэд, гараараа адислаба+.

Баян хүн

17•Иисусай харгыда ябахада нэгэ хүн тэрээндэ гүйжэ ерээд, үбдэг дээрээ һүгэдэн унажа: «Эрхим багша! Мүнхын амидаралда хүртэхын тула би юу хэхэ ёһотойбиб?» – гэжэ һураба+. 18Иисус харюудань хэлэбэ: «Юундэ намайе эрхим гэбэш? Имагтал Бурхан эрхим гээшэ. 19Ши захяа заабаринуудые мэдэнэ ха юмши. „Бү ала, ханидаа бү урба, хулгай бү хэ, бусад тухай худал юумэ бү хэлэ, хүниие мэхэлжэ, юумыень бү аба. Эхэ эсэгэеэ хүндэлэ“»+.

20«Багша аа, эдэ захяа заабаринуудые бултыень би эдир наһанһаа сахижа ябадаг хүнби», – гэжэ үнөөхи хүниинь хэлэбэ+. 21Иисус тэрэ хүниие шэртэжэ, һайшаан хэлэбэ: «Шамда нэгэл юумэн дутана: ошожо зөөри зөөшэеэ бултыень худалдаад, мүнгыень үгытэйшүүлдэ хубаажа үгэ, тиигээ һаа, тэнгэри дээрэ баялиг зөөритэй болохош. Тиигээд намда ерэжэ, хажуудамни ябаарай»+. 22Тиигэжэ хэлэхыень дуулахадаа, үнөөхи хүнэй шарайнь хубилба. Тэрэ уйдхартайгаар саашалба, ушарынь юуб гэхэдэ, тэрэ хүбүүн аргагүй ехэ эд зөөритэй байгаа. 23Иисус тойрожо хараад: «Баян хүнүүдэй Бурханай хаан орондо орохонь бэрхэтэйл байха даа!» – гэжэ шабинартаа хэлэбэ+. 24Эдэ үгэнүүдыень дуулахадаа, шабинарынь сошолдон гайхалдаба. Харин Иисус дабтажа: «Үхибүүдни, Бурханай хаан орондо орохонь бэрхэтэйл байха даа! 25Баян хүнэй Бурханай хаан орондо орохоһоонь бэлээр зүүнэй һүбөөр тэмээн ороод гарахал», – гэжэ хэлэбэ.

26Тиигэхэдэнь шабинарынь бүришье ехээр гайхалдан: «Тиигэхэдээ хэн абарагдаха аргатайб?» – гэжэ бэе бэеһээн һураба. 27Иисус тэдэнээ шэртэн хараад: «Хүнүүд өөһэдыгөө абаржа шадахагүй, харин юушье хэхэ аргатай Бурхан тэдэниие абаржа шадаха юм», – гэжэ хэлэбэ+. 28Тиигэхэдэнь Пётр: «Бидэ хамаг юумэеэ орхёод, шамайе дахаабди, һаныш», – гэбэ+. 29«Минии тулада, Һайн Мэдээсэлэй аша туһада гэрээ гү, аха дүүнэрээ гү, эгэшэ дүүнэрээ гү, аба эжыгээ гү, һамга үхибүүдээ гү, али эдлэжэ байһан газараа орхиһон хүн+
30энэ дэлхэйдэ бүришье ехэ юумэндэ хүртэхэ юм гэжэ би баталнаб. Тэдэнэр зуу дахин олон гэрнүүдтэй, аха дүүнэртэй, эгэшэ дүүнэртэй, эжынэртэй, үхибүүдтэй, эдлэхэ газартай байха, хашалга мүрдэлгэнүүдыешье өөр дээрээ мэдэрхэ, тиин ерээдүйдэ мүнхын ажамидаралтай болохо+. 31Зүгөөр мүнөө түрүү зэргэдэ байгшадай олониинь һүүл зэргэдэ орохо, тиихэдэ мүнөө һүүл зэргэдэ байһанай олониинь түрүүлэн гараха»+.

Иисус үхэхэ тухайгаа гурбадахияа хэлэнэ

32•Иисус шабинартайгаа Иерусалим хото руу зорибо. Тэрэ айһан зобоһон шабинарайнгаа урдань алхалба, харин тэдэнэй хойноһоо баһа айшаһан хүн зон һубарилдан ябаба. Нэгэ һабаандаа Иисус арбан хоёр шабинараа хажуу тээшэнь абаашаад, өөртэйнь юу ушарха тухай хөөрэжэ үгэбэ. 33«Мүнөө бидэ Иерусалим орохомнай. Тэндэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие түрүү санаартанай, Хуули заадаг багшанарай гарта тушааха. Тэдэнэр Хүбүүе гэмнэн, үхэлэй саазада хүртөөхэ гэжэ шиидээд, бусад арадай гарта тушааха. 34Тэдэнь тэрэниие баһаха, нёлбохо, сохихо, хожомынь алаха байна. Зүгөөр Хүбүүн гурбадахи үдэртөө амидырха»+.

Яков Иоанн хоёрой гуйлта

35•Яков Иоанн гэдэг Зэбэдэйн хоёр хүбүүд Иисуста ерэжэ: «Багша аа, бидэ шамайе нэгэ юумэн тухай гуйхамнай», – гэбэ+. 36«Юун тухай гуйнабта?», – гэжэ Иисус һураба. 37«Алдарта хаан түрынгөө шэрээдэ һуухадаа, бидэ хоёрой нэгыемнай баруун таладаа, нүгөөдыемнай зүүн таладаа һуулгажа хайрлыш даа», – гэжэ тэдэ Иисусһаа гуйба+. 38«Таанад юун тухай гуйжа байһанаа үнэхөөрөө ойлгоногүйт. Минии амсаха ёһотой зоболонгой аягаһаа таанад уужа амсажа шадаха аалта? Минии хүртэхэ ёһотой зоболонто уһан арюудхалгада таанад хүртэжэ шадаха аалта?» – гэжэ Иисус хэлэбэ+. 39«Шадахабди», – гэжэ Яков Иоанн хоёр харюусаба. «Үнэхөөрөө таанад минии зоболонгой аягаһаа амсахат, минии хүртэхэ уһан арюудхалгада хүртэлсэхэт+. 40Теэд баруун таладамни, зүүн таладамни һууха хүнүүдые һунгахань минии мэдэлдэ бэшэ. Тэдэ һууринуудта Бурханай табиһан хүнүүд һууха юм», – гэжэ Иисус хэлэбэ.

41Нүгөө арбан шабинарынь энэ хөөрэлдөө дуулахадаа, Яков Иоанн хоёрто сухалдаба. 42Тиимэһээ Иисус тэдэниие дуудажа хэлэбэ: «Арад зоной захирагшад гэжэ нэрлэгдэдэг хариинхид тойроошо арад зоноо зонхилхо дуратай байдаг, мүн түшэмэд һайдуудыньшье албатанаа захирха бүрин засагтай байдаг. 43Харин таанад тэдэндэл адляар бэеэ абажа бү ябагты. Агууехэ болохо һанаатай хүнтнай бусадайнгаа бултанайнь зараса болохо ёһотой+. 44Али түрүү зэргэдэ гараха һанаатай хүнтнай бусадайнгаа бултанайнь барлаг болохо ёһотой. 45Ушарынь юуб гэхэдэ, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүнүүдые зарахаяа ерээ бэшэ, харин бусад уладта алба хэхэеэ, мүн үнэтэ ами наһанайнгаа сэнгээр олон хүнүүдые абархаяа ерээ»+.

Иисус һохор Бартимейе эдэгээбэ

46•Иисус шабинартайгаа Иерихон хото ерэбэ. Хожом хотоһоо ехэ олон зоноор үдэшэлүүлэн гаража ябахадань, харгын хажууда Тимейн Бартимей гэдэг һохор хүбүүн юумэ гуйраншалжа һууба. 47Хажуугаарнь Назаредэй Иисус үнгэрнэ гэжэ дуулахадаа, тэрэ: «Давидай үри һадаһан, Иисус! Намайе үршөөжэ хайрлыш даа!» – гэжэ хашхарба+. 48Олохон зон тэрээндэ дуугүй бай гэжэ зандарба, теэд тэрэнь бүришье шангаар: «Давидай үри һадаһан, намайе үршөөн хайрлыш даа!» – гэжэ хашхарба. 49Иисус зогсоод: «Дуудагты тэрэниие!» – гэбэ. Тэрэ һохор хүниие хүнүүд дуудан: «Бү ай! Бодо, тэрэ шамайе дуудана», – гэбэд. 50Бартимей һүрэн бодохотойгоо зэргэ гадар хубсаһаа тайлажа хаяад, Иисуста ерэбэ. 51«Шамда юу хэжэ туһалхабиб?» – гэжэ Иисус тэрээнһээ һураба. «Багша, намайе харадаг болгыш даа», – гэжэ Бартимей харюусаба. 52«Яба даа, этигэлшни шамайе элүүр мэндэ болгобо», – гэжэ Иисус хэлэбэ. Һохор хүниинь тэрэ дороо харадаг боложо, Иисусай хойноһоо харгыгаар дахан ябаба+.

11

Иисус Иерусалим хотодо оробо

11^1•Иисус шабинартайгаа Элеон хадын хаяада оршодог Беттагэ ба Бетани тосхонуудта ойртоод, тиишэнь хоёр шабияа эльгээбэ+. 2«Шанха урдатнай байһан тосхон ошогты. Тэндэ оромсоороо хүн амитанай оройдоо унаагүй залуу элжэгэнэй уяатай байхые харахат. Тэрэниие уяаһаань тайлаад, наашань хүтэлжэ асарагты. 3Хэрбээ таанарһаа: „Юу хэжэ байнабта?“ – гэжэ һураа һаань, „Энэ элжэгэн Эзэндэ хэрэгтэй болоо“, – гэжэ харюусаарайт, тиихэдэтнай тэрэ элжэгэ абажа ябахыетнай дары зүбшөөхэ».

4Шабинарынь ошожо, гудамжада нэгэ гэрэй хажууда уяатай залуу элжэгэ олоод, тэрэниие уяаһаань тайлаба. 5Тэндэ байһан зон: «Таанад юундэ энэ элжэгэ сэргэһээнь тайланабта?» – гэжэ һураба. 6Шабинар Иисусай захиһан ёһоор харюусаба, тиихэдэнь хүнүүд тэдэниие табиба. 7Шабинар тэрэ элжэгэ асаржа, нюрган дээрэнь хубсаһаяа дэбдибэ, тиигээд Иисус тэрээниие унаба. 8Олон зон Иисусай ябаха харгы дээгүүрнь хубсаһаяа дэбдибэ, зарим зон мүшэрнүүдые отолоод, харгы дээгүүрнь табиба. 9Урдань ябаһан, хойноһоонь дахаһан зон булта:

«Бурханда алдар соло!

Дээдын Эзэнэй нэрээр заларан Ерэгшэ
үршөөл хайратай байһай!

10Манай үбгэ эсэгэ Давид хаанай мандуулһан хаан түрэ
алдар солотой байһай!

Дээдын тэнгэридэ оршоһон Бурханда алдар соло!» – гэжэ шанга шангаар хашхаралдаба+.

11Иерусалимда ороод, Иисус Бурхан Һүмэ ошожо, досоонь байһан бүхы юумэ анхаралтайгаар хараба. Тиигээд орой болошоһон дээрэһээ арбан хоёр элшэнэрээрээ хамта тэрэ Бетани руу бусажа ошобо.

Иисус боди модо хараалдаа хүртөөбэ

12•Хойто үдэрынь Иисусай шабинартайгаа Бетаниһаа гараад ябахадань, тэрэнэй гэдэһэниинь үлдэбэ+. 13Тэрэ холоһоо набшаһадаар бүрхөөгөөтэй боди модо хараад, тэндэнь эдихээр юумэн олдоно аа гү гэжэ харахаяа ошобо. Теэд модондонь набшаһадһаа бэшэ юушье байбагүй, ушарынь юуб гэбэл, тиигэхэдэ боди модоной үрэ жэмэс үгэхэ саг болоогүй байгаа[*]+. 14Тиимэһээ Иисус тэрэ модондо: «Хойшодоо энэ модонһоо хүн хэзээдэшье жэмэс бү эдиһэй!» – гэжэ хэлэбэ. Тиигэжэ хэлэхыень тэрэнэй шабинарынь дуулаһан байгаа.

Иисус Бурхан Һүмэ ошобо

15•Иисус шабинартайгаа Иерусалим ерэхэдээ Бурхан Һүмэ оробо. Тэндэһээ наймаашадые, юумэ худалдажа абагшадые намнажа оробо, мүнгэ танга һолигшодой шэрээнүүдые, гулабхаа худалдагшадай һандалинуудые хүмэрюулбэ+. 16Тиигээд худалдаа наймаанай ямаршье юумэ Бурхан Һүмын дотор хорёогоор абажа ябахые хорибо. 17«Нангин Бэшэгтэ: „Минии гэр бүхы арадуудай мүргэл зальбаралай гэр гэжэ нэрлэгдэхэ“ гэжэ бэшээтэй байдаг. Харин таанад энэ гэр дээрмэшэдэй шэбээлдэг үүр болгожорхёот», – гэжэ Иисус хэлэбэ.

18Тиигэжэ хэлэхыень түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар дуулаад, тэрэниие хюдаха арга бэдэрбэ. Юундэб гэбэл, бүхы хүн зон тэрэнэй һургаал гайхан анхаржа байгаа, тиимэһээл тэдэнэр Иисусһаа айжа байгаа+. 19Үдэшэ болоходо Иисус шабинартайгаа хотоһоо гаража ошобо+.

Боди модонһоо абаһан хэшээл тухай

20•Хойто үглөөгүүрынь боди модоной хажуугаар үнгэрхэдөө, шабинарынь тэрэ модоной үндэһөөрөө хүрэтэр хаташоод байхые хараба. 21Пётр урдань Иисусай тэрэ модондо юумэ хэлэжэ байһыень һанаад: «Рабби, харыш! Шинии хараалда хүртэһэн модон хаташоод байнал», – гэжэ багшадаа хэлэбэ. 22Иисус харюудань хэлэбэ: «Бурханда этигэл һүзэгтэй байгты! 23Хэрбээ Бурханда этигэл һүзэгтэй, зүрхэ сэдьхэлдээ ямаршье һэжэг маргалтагүй һаа, уулада хандан: „Эндэһээ хүдэлөөд, далай руу һүрэ“ гээ һаатнай, захирһан бүхэнтнай бүтэхэ гэжэ би баталан хэлэнэб+. 24Тиимэһээ Бурханда зальбаржа юумэ гуйхадаа, ямаршье эриһэн юумэеэ заабол абахаб гэһэн этигэлтэй байгты, тиигэбэл тэрэ юумэеэ абахат+. 25-26Баһа таанад зальбаржа байхадаа, хэн нэгэндэ гомдолтой һаа, тэрэ хүнөө хүлисэгты. Тиигэбэл тэнгэридэ оршодог Эсэгэтнайшье танай нүгэлые хүлисэхэ[*]»+.

Иисусай эрхэ засаг тухай асуудал

27•Иисус шабинартайгаа дахин Иерусалим орожо ерэбэ. Бурхан Һүмөөр ябахадань, тэрээндэ түрүү санаартан, ахамадууд, Хуули заадаг багшанар ойртобо. 28«Ши иимэ юумэ хэхэ ямар эрхэтэйбши? Иимэ эрхэ засаг шамда хэн үгөөб?» – гэжэ һурабад+. 29Иисус: «Бишье таанадһаа нэгэ юумэ һурахамни. Хэрбээ харюу үгэбэлтнай, иимэ юумэ хэхэ ямар эрхэтэй байһанаа таанарта хэлэхэб. 30Хэлыт даа, уһаар арюудхаха эрхэ Иоаннда Бурхан үгөө юм гү, али хүнүүд гү?» – гэжэ урдаһаань асууба+. 31Нүгөөдүүлынь хоорондоо шэбэнэлдэбэ: «Хэрбээ Бурханһаа тиимэ эрхэ үгтөө гэбэлнай, тиигэбэл юундэ Иоаннда этигэдэггүй байгаабта гэхэл+. 32Нүгөө талаһаа, хүн зон булта Иоанные лүндэншэн гэжэ тоолодог. Тиимэһээ уһаар арюудхаха эрхэ тэрээндэ юрэ хүнүүд үгөө гэхын аргагүйбди». Тэдэнэр хүн зонһоо айжа байгаа ха юм+. 33Тиимэһээ тэдэнэр Иисуста: «Бидэ мэдэнэгүйбди», – гэжэ харюусаба. Тиихэдэнь Иисус: «Эдэ юумэнүүдые хэхэ эрхэ намда хэнэй үгэһые би баһа хэлэхэгүйб!» – гэжэ тэдэндэ хэлэбэ.

12

Үзэм тарилгын газарай хүлһэншэд тухай һургаалта үгэнүүд

12^1•Тиигээд Иисус тэдэндэ иимэ һургаалта үгэнүүдые хөөрэбэ: «Нэгэ хүн үзэмэй сэсэрлиг таряад, тойруулан хүреэлжэ, досоонь үзэмэй шүүһэ шахадаг түхеэрэлгэ хэхэеэ нүхэ малтаба, башни бариба, тиигээд тэрэнээ үзэмшэдтэ хүлһэлөөд, аянда мордобо+. 2Жэмэсэй эдеэшэхэ багта үзэмэй ургасаһаа өөрынь хуби абажа ерэхээр тэрэ эзэн үзэмшэдтэ зарасаяа эльгээбэ. 3Теэд үзэмшэд зарасыень барижа зада сохёод, һөөргэнь хооһоор бусаагаа һэн. 4Тиигэхэдэнь эзэн ондоо зарасаяа ябуулаа; теэд үзэмшэд тэрэнэй тархи хаха сохёод, баһажа баһажа ябуулба ха. 5Эзэнэй дахин ондоо зарасаяа эльгээхэдэ, тэрэнииень үзэмшэд алажархёо һэн. Сэсэрлигэй эзэн хойно хойноһоонь зарасанараа ябуулжал байгаа; харин үзэмшэд тэдэнэй зарим нэгыень зада сохиһоор, нүгөөдыень алаһаар лэ байгаа+. 6Һүүлэй һүүлдэ эзэн хүбүүемни тэдэ хүндэлхэ аабза гэжэ һанан, үзэмшэдтэ ори ганса инаг хайрата хүбүүгээ ябуулба+. 7Теэд үзэмшэд: „Энэ хүбүүн эсэгынгээ эд зөөри залгамжалха. Энээниие алая, тиигэбэл бүхы зөөринь манай болохо“, – гэжэ өөһэд хоорондоо хэлсэбэ+. 8Тиигээд тэрэ хүбүүень барижа алаад, бэеыень үзэмэй сэсэрлигһээ гаргажа хаяба»+.

9«Зай, тиихэлээрээ үзэмэй сэсэрлигэй эзэн тэдэ үзэмшэдые яаха болоноб?» – гэжэ Иисус һураба. «Эзэн ерээд, тэдэ үзэмшэдые алаха, тиигээд ондоо үзэмшэдтэ сэсэрлигээ даалгаха+. 10-11„Хэрэггүй гэжэ барилгашадай голожо хаяһан шулууниинь гэрэй гол шухала тулга шулууниинь болоо: энээниие Дээдын Эзэн бүтээгээ, тиин манда ехэл үзэсхэлэнтэ гоёор харагдана“, – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байхые таанар хэзээшье уншаагүй аалта?»+
12Иисусай хэлэһэн һургаалта үгэнүүдые дуулаад, түрүү санаартан ба фарисейнүүд өөһэд тухайнь хэлэжэ байна гэжэ ойлгобо. Тиимэһээ Иисусые барижа хэһээхэеэ хүсэбэ, теэд улад зонһоо айжа, тэрэниие хүрэбэгүй+.

Алба татабари тухай асуудал

13•Һүүлдэнь тэдэ тушаалтан Иисусые үгөөрнь торгоожо хардахын тула тэрээндэ хэдэн фарисейнүүдые, Иродэй талын хэдэн хүнтэй ябуулба+. 14Тэдэнь Иисуста ерээд: «Багша аа! Ши үнэн сэхэш, Бурханай бодото замаар ябахые һургадагши, хэнэйшье урда билдагуушалдаггүйш, юуб гэбэл, нюур харадаггүйш гэжэ бидэ мэдэнэбди. Тиимэһээ манда хэлыш, Римэй хаанда алба татабари түлэхэнь зүб гү, али буруу гү?» – гэжэ асууба+. 15Иисус тэдэнэй муу мэхые мэдээд: «Таанар юундэ намайе туршабат? Нэгэ динари намда асаржа харуулагтыл даа», – гэбэ+. 16Нүгөөдүүлынь нэгэ динари асаржа үгэбэ. «Эндэ хэнэй дүрсэ зураатай, хэнэй нэрэ бэшээтэй байнаб?» – гэжэ Иисус һураба. «Римэй хаанай», – гэжэ тэдэнь харюусаба. 17«Тиимэһээ хаанай юумэ хаандань, Бурханай юумэ Бурханда үгэгты», – гэжэ Иисус тэдэндэ хэлэбэ. Энээниие дуулахадаа, тэдэ зон Иисусай сэсэн ухаанда гайхалдаба+.

Үхөөд амидырха тухай асуудал

18•Хүнүүд үхөөд амидырдаггүй гэжэ тоолодог саддукейнүүдэй зариманиинь Иисуста ерэжэ хэлэбэ:+
19«Багша аа, үхибүүгүй ахынгаа наһанһаа нүгшэхэдэ, тэрэнэй дүүнь бэлбэһэн эхэнэртэйнь һууха ёһотой, тиигээд тэдэнһээ гараһан үхибүүн нүгшэһэн ахынь үхибүүн гэжэ тоологдохо зэргэтэй гэжэ Моисей манда бэшэһэн байдаг. 20Зай, долоон аха дүүнэр байгаа гэе. Тэдэнэй ахань һамга абаад, үхибүүтэй болонгүйгөөр наһа бараба. 21Дүүнь ахынгаа һамгантай һуугаад, баһал үхибүүтэй болонгүйгөөр наһа барашаба. Гурбадахиньшье тиимэл табилантай байгаа. 22Тиигэжэл долоон аха дүүнэр бултадаа үнөөхи эхэнэрые һамга болгон абаад лэ, үхибүүтэй болонгүйгөөр хойно хойноһоо наһанһаа нүгшэжэ байгаа. Һүүлэй һүүлдэ тэдэнэй һамганииньшье наһа бараба. 23Теэд Бурханай үхэһэн хүнүүдые амидыруулхада тэрэ эхэнэр хэнэйнь һамган байхаб? Һүүлэй һүүлдэ тэрэ долоон аха дүүнэртэй бултантайнь һууһан байна ха юм».

24Иисус тэдээндэ хэлэбэ: «Таанад Нангин Бэшэгэй юун гэжэ һургадагые, Бурханай һүр хүсэ мэдэдэггүй тула эндүүржэ байнат. 25Бурханай хүнүүдые амидыруулхада, тэдэ зон Бурханай Эльгээмэлнүүдтэл адли байха, тиин һамгашье абахагүй, хадамдашье гарахагүй. 26Зай, саашань үргэлжэлүүлбэл, үхэһэн зоной амидырха тухай таанад Моисейн номдо уншаагүй аалта? Шатажа байһан һөөг бургааһан сооһоо Бурхан Моисейдэ: „Би Абраһамай Бурхан, Исаагай Бурхан, Яковай Бурханби“, – гэжэ хэлээ һэн. 27Бурхан болбол үхэһэн хүнүүдэй бэшэ, харин амиды хүнүүдэй Бурхан юм. Тиимэһээ таанад саддукейнэр огто эндүүржэ байнат».

Эгээн шухала захяа заабари

28•Иисусай саддукейнэртэй арсалдажа байхада нэгэ Хуули заадаг багша ерэбэ. Тэрэ Иисусай бодомжотой харюу үгэхые дуулаад, тэрээнһээ: «Бүхы захяа заабаринуудай эгээн шухалань алинь бэ?» – гэжэ һураба. 29Иисус харюусаба: «Эгээн шухала захяа заабари иимэ: „Израилиин арад, манай Эзэн Бурхан ори ганса Дээдын Эзэн юм. 30Ши Эзэн Бурхандаа бүхы зүрхэ сэдьхэлээрээ, бүхы һүнэһэ һүлдөөрөө, бүхы ухаан бодолоороо, байһан хүсэ шадалаараа дуратай бай“. 31Хоёрдохи эгээн шухала захяа заабари иимэ: „Бусад зондо өөртөөл адли дуратай бай“. Эдэ хоёрһоо үлэмжэ шухала захяа заабари үгы юм»+.

32Хуули заадаг багша Иисуста хэлэбэ: «Багша аа, Бурхан ори ганса юм, тэрээнһээ ондоо Бурхан үгы гэжэ хэлэхэдээ ши тон зүб хэлэнэш. 33Тиин Эзэн Бурхандаа бүхы зүрхэ сэдьхэлээрээ, бүхы һүнэһэ һүлдөөрөө, бүхы ухаан бодолоороо, байһан хүсэ шадалаараа дуратай бай; бусад зондо өөртөөл адли дуратай бай гэхэдээ ши баһал тон зүб хэлэнэш. Эдэ захяа заабаринууд маанадай үргэхэ аргатай бүхы тахилнуудһаа, бүхы үргэл бэлэгүүдһээ шухала юм». 34Хуули заадаг багшын иигэжэ бодомжотойгоор харюусахада, Иисус тэрээндэ: «Ши Бурханай хаан түрэһөө холо бэшэ байнаш», – гэбэ. Тиигэхэһээнь хойшо Иисусһаа юумэ һурахаяа хэншье зүрхэлбэгүй+.

Бурханай табисуурта хэнэй үри һадаһан бэ?

35•Бурхан Һүмэ соо хүн зониие һургажа байхадаа Иисус һураба: «Бурханай табисуурта болбол Давидай үри һадаһан байха гэжэ Хуули заадаг багшанар юундэ хэлэдэг бэ+? 36„Бузар дайсадыешни хүлдэш мүргүүлтэрни баруун таладамни һуугаарай гэжэ Дээдын Эзэн минии Эзэндэ хэлээ“, – гээд Нангин Һүлдөөр урмашуулагдаһан Давид айладхаба+. 37Тиихэлээрээ, хэрбээ Давид өөрөө Бурханай табисууртые Эзэмни гэжэ нэрлээ хадаа, яажа Бурханай табисуурта Давидай үри болохоб?» Тэндэ байһан олон зон Иисусые ехэ ханалгатайгаар шагнаба.

Иисус зониие Хуули заадаг багшанарһаа һэргылнэ

Тэндэ байһан олон зон Иисусые ехэ ханалгатайгаар шагнаба+. 38•Тэдэниие һурган Иисус үргэлжэлүүлбэ: «Хуули заадаг багшанарһаа бэеэ һэргылжэ ябагты. Тэдэнэр ута суба үмдөөд ябаха, олон зоной дунда мэндэшэлүүлхэ дуратай байдаг. 39Мүн тэдэнэр мүргэлэй гэр соо урдуур һууха, түрэ найрташье эгээн хүндэтэй һуури эзэлхэ дуратай байдаг+. 40Тэдэнэр бэлбэһэн эхэнэрнүүдэй зөөри һэшхэлгүйгөөр үбэртэлдэг, удаань олоной нюдэн дээрэ удаан зальбардаг юм. Тиимэрхүү зон хатуу хэһээлтэдэ хүртэхэ даа».

Бэлбэһэн эхэнэрэй үргэл

41•Иисус Бурхан һүмын үргэлэй сангай хажууда һуугаад, хүн зоной мүнгэ үргэхыень ажаглан хаража байба. Олон баяшуул ехэ мүнгэ үргэбэ+. 42Харин нэгэ үгытэй бэлбэһэн эхэнэр ерэжэ, хоёр жэжэ мүнгэ табиба. 43Иисус шабинараа дуудаад: «Энэ үгытэй бэлбэһэн эхэнэр хэнһээш ехэ үргэл һанда үргэбэ. 44Юундэб гэхэдэ, нүгөө зон бултадаа үлүү гараһан юумэеэ үргөө, харин энэ эхэнэр үгытэй ядуу байбашье, хоолойгоо тэжээхэ бии үгы юумэеэ дууһан үргэбэ», – гэжэ хэлээ бэлэй+.

13

Бурхан Һүмын һандарха тухай

13^1•Иисусай Бурхан Һүмэһөө гаража ябахада, нэгэ шабинь: «Багша аа, харалши даа, ямар үзэсхэлэнтэ гоё шулуунууд, байшангууд гээшэб!» – гэбэ. 2«Эдэ томо байшангуудые харана гүш? Энэ һууринда ганса шулууншье үлэхэгүй, хуу баран һандаргагдаха», – гэжэ Иисус харюудань хэлэбэ+.

3Удаань Иисусай Элеон хада дээрэ, Бурхан Һүмын тушаа һуужа байхада тэрээндэ Пётр, Яков, Иоанн ба Андрей дүрбэн ерэжэ: 4«Шинии хэлээшэ бүхы юумэн хэзээ болохоб? Тэрэнэй болохын урда ямар дүлгэ тэмдэгүүд харуулагдахаб?» – гэжэ асууба. 5«Хэн нэгэнэй мэхэдэ орохоһоо болгоомжолжо байгты+. 6Юуб гэхэдэ, олон хүнүүд минии нэрэ зүүжэ ерэхэ: „Би Бурханай табисууртаб“, – гэжэ өөһэд тухайгаа гэршэлхэ, тиигэжэ олонииетнай мэхэдээ оруулха. 7Мүн байлдаанууд тухай, дайн сэрэг тухай һураг дуулабал, бү айгаарайгты. Тиимэрхүү юумэнүүд болохо ёһотой. Зүгөөр энэнь үшөөл эсэс бэшэ байха. 8Нэгэ арад нүгөө арадтаа добтолон орохо, хаан оронууд хоорондоо хёморолдон тэмсэхэ; эндэ тэндэ газар хүдэлхэ, үлэсхэлэн зоболон, үхэл тахал тохёолдохо. Зүгөөр эдэ бүхэн бэрхэшээл зоболонгуудай эхииень лэ табиха+. 9Таанад өөһэдөө һэргэг байха ёһотойт. Таанадые зарга шүүбэриин газарта абаашажа тушааха, мүргэлэй гэр соо сохихо. Минии түлөө таанад захирагшадай, хаашуулай урда зогсоод, этигэл һүзэг тухайгаа хэлэхэт+. 10Тиин юумэнэй эсэс болохын урда Һайн Мэдээсэл хамаг оршолонгоор бүхы арадуудта номногдохо юм+. 11Таанадые барижа тушаахадань, юу хэлэхэ тухайгаа һанаагаа бү зобооройгты. Сагай ерэхэдэ хэрэгтэй зүб үгэнүүд һанаандатнай орохо. Зүгөөр таанад өөрһөө хэлэхэгүйт, харин Нангин Һүлдын хайрлаһан үгэнүүдые дабтахат+. 12Аха дүүнэр, эгэшэ дүүнэр бэе бэеэ тушаажа алуулха, эсэгэнь үхибүүдээ баһал тушаажа алуулха; үхибүүдынь эхэ эсэгынгээ урдаһаа үһөөрхэн бодоод, тэдэнээ алаха+. 13Минии түлөө таанадые булта үзэн ядаха; зүгөөр эсэстэнь хүрэтэр тэсэжэ гараһаниинь абарагдаха+.

Бурханда жэрхэдэһэтэй хүн тухай

14•Нэгэтэ таанад тиимэ юумэнэй байха ёһогүй газарта хооһоролго һүйдхэлдэ хүргэдэг „жэрхэдэһэтэй юумэнэй“ байхые үзэхэт. Эдэ мүрнүүдые уншажа байһан хүн бүхэн ушар удхыень ойлгохые хэшээг лэ. Тиихэдэ Иудейдэ байһан хүнүүд хада гүбээ руу тэрьедээрэйгты. Уншажа байһан хүн бүхэн энээниие зүбөөр ойлгохые оролдохо ёһотой. Тиихэ үедэ Иудейдэ ажаһуудаг һаа, хада гүбээнүүд өөдэ гүйжэ гара. 15Гэрэй орой дээрэ байһан зон гэрһээн юумэ абахаяа доошоо бү буугаарайт+. 16Хээрэ талада ябаһан зон хубсаһа хунараа абахаяа гэртээ бү бусаарайт. 17Тэдэ үдэрнүүдтэ хээлитэй, хүхөөр үхибүүдтэй эхэнэрнүүдтэ ехэл гай зоболон тудаха+. 18Таанарай зугадаха саг үбэлэй хүйтэндэ бү тудаһай гэжэ Бурхандаа зальбарагты. 19Газар дэлхэй Бурханай зохёон бүтээхэһээ нааша мүнөөнэй үе саг болотор үзэгдөөгүй, дахинаашье үзэгдэхэгүй аймшагтай гай зоболон болохо+. 20Хэрбээ Дээдын Эзэн тэдэ аймшагтай үдэрнүүдэй тоое үсөөрүүлээгүй һаа, хэншье абарагдахагүй һэн. Зүгөөр шэлэжэ абаһан хүнүүдэйнгээ аша туһада Дээдын Эзэн тэдэ үдэрнүүдэй тоо үсөөрүүлхэ юм+. 21Хэрбээ тэрэ сагта: „Бурханай табисуурта Христос эндэ байна“, али „тэндэ байна“ гэжэ таанарта хэн нэгэнэй хэлээ һаа, бү этигээрэйгты+. 22Өөһэдыгөө Бурханай табисуурта гү, али лүндэншэн гэжэ нэрлэһэн олон мэхэшэд бии болохо. Тэдэ аргатайл һаа, Бурханай шэлэжэ абаһан хүнүүдыешье өөрынгөө мэхэдэ оруулхын тула элдэб янзын гайхамшагта тэмдэгүүдые, эди шэди харуулха+. 23Тиимэһээ таанад һэргэг байгты. Болохо бүхы юумые би таанадта эртэнһээ һэргылжэ хэлэбэб+.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй заларан ерэхэ тухай

24•Тиигээд зоболонто тэдэ үдэрнүүдэй үнгэрһэн хойно наран балартаха, һарашье гэрэлтэхэеэ болихо, 25одо мүшэдшье тэнгэриһээ унаха, тэнгэриин хүсэнүүдшье тэнсүүриеэ алдаха+. 26Тэрэ үедэ үүлэн дундуур Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй һүр хүсэтэйгөөр, алдар солотойгоор ерэжэ ябахань хүнүүдтэ үзэгдэхэ+. 27Тиигээд тэрэ Бурханай шэлэжэ абаһан зониие суглуулхын тула газар дэлхэйн заха хизаарһаа огторгойн заха хизаар хүрэтэр Эльгээмэлнүүдээ ябуулха+.

Боди модон дээрэ харуулагдаһан жэшээ

28•Боди модонһоо жэшээ абагты: тэрэнэй һалаа мүшэрнүүдэй зөөлэрөөд, набша намаагайнь һалбархада, зун ойртобо гэжэ мэдэдэгта. 29Тон тиигэжэл минии түрүүн хэлэһэн юумэнүүдэй болохые үзэхэдөө, саг дүхэжэ байна, бүри ойртоо гэжэ мэдэхэт. 30Мүнөө ажамидаржа байһан хүнүүдэй бултанайнь үхэжэ үрдеэгүй байхада минии таанадта хэлэһэн бүхэн тохёолдохо гэжэ таанадта баталан хэлэнэб+. 31Огторгой тэнгэри, газар дэлхэйшье һүнэн һалаха, харин минии хэлэһэн үгэнүүд мүнхэ оршохо+.

Тэрэ Үдэрэй, тэрэ сагай хэзээ ерэхые хэншье мэдэхэгүй

32•Тэрэ Үдэрэй, тэрэ сагай болзор хэншье мэдэхэгүй, тэнгэридэ оршодог Бурханай Эльгээмэлнүүдшье мэдэхэгүй, Хүбүүн өөрөөшье мэдэхэгүй. Гансал Эсэгэ Бурхан тэрэниие мэдэхэ юм. 33Тиимэһээ һэргэг байгты, юундэб гэбэл, тэрэ үдэрэй, тэрэ сагай хэзээ ерэхые таанад мэдэнэгүй ха юмта+. 34Бүхы юумээ зарасанартаа даалгаад, холын замда мордоһон хүнтэй энэ байдал сасуулмаар юм. Тэрэ хүн зараса бүхэндөө даабари үгөөд, үүдэнэй харуулшанда һэргэг байхыень захидаг+. 35Тиимэһээ һэргэлэн байгты! Таанад гэрэй эзэнэй хэзээ бусажа ерэхыень мэдэнэгүй ха юмта. Тэрэ үдэшэндөөшье, али һүниин тэн багааршье, али эрэ тахяагай дуугархадашье, али үүр сайлганааршье, ямаршье сагта ерэжэ магадгүй+. 36Харин гэнтэ ерэхэдэнь, таанад унтажа һажажа бү байгаарайт+. 37„Һэргэг байгты“ гэжэ таанадта хэлэһэнээ би мүн бултанда хэлэнэб».

14

Иисусые алаха гэһэн нюуса хэлсээн

14^1•Хоёр хоноод Паасхын һайндэр, ондоогоор хэлэбэл Эһээгдээгүй хилээмэнэй һайндэр болохо байгаа. Түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар Иисусые мэхэдээ оруулжа бариха, тиигээд алаха арга бэдэрбэ+. 2Теэд улад зоной дунда буһалгаанай үүсхэгдэхэгүйн тула һайндэртэ тиимэ юумэ хэхэгүй гэжэ хэлсэбэ.

Иисус Бетанида байна

3•Иисусай Бетанида һэлхэ үбшэндэ дайруулһан Симонэй гэртэ хоол барижа байхадань, нэгэ эхэнэр тон үнэтэй домбо соо һайхан хангалтай тоһо барижа оробо. Тэрэ тоһон ехэл үндэр сэнтэй һэн. Эхэнэр домбынгоо амһарынь нээгээд, Иисусай толгой дээрэ тоһоёо адхаба+. 4Тиихэдэнь зарим айлшад дураа гутажа: «Юу гээшын ехэ тоһо гарзална гээшэб? 5Энэ тоһо бидэ гурбан зуун динаряар худалдаад, мүнгыень үгытэйшүүлдэ хубаажа үгэхэ байгаабди», – гэжэ тэрэ эхэнэрые зэмэлбэ. 6Харин Иисус тэдэ зондо хэлэбэ: «Болигты даа! Юундэ энэ эхэнэрые аягүй байдалда оруулнабта? Энэ намда ехэл һайн юумэ хээ гээшэ. 7Үгытэй ядуушуул хододоо таанартай байхал, таанад дуратайл сагтаа тэдэндэ туһалха аргатай байхат. Харин би таанартай ходо байхагүйб+. 8Энэ эхэнэр минии бэеые хүдөөлүүлгэдэ бэлдэн тоһоор түрхихэдөө шадаха зэргээрээл оролдобо гээшэ+. 9Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэйгээр хаа хаанагүй номногдоходо, энэ эхэнэрэй хэһэн хэрэг тухай хүнүүд дурсан һанажа байха, хэлэжэ байха гэжэ би таанадта баталнаб»+.

Иуда ба ахамад санаартан тухай

10•Арбан хоёр шабинарайнь нэгэн болохо Искариодой Иуда түрүү санаартанда ошожо, Иисусые барихада таанадта туһалхаб гэбэ+. 11Түрүү санаартан Иудын хэлэһые ехэ дуратайгаар шагнажа, шамда мүнгэ үгэхэбди гэжэ амалба. Тиимэһээ Иуда Иисусые барижа тушааха таарамжатай ушар бэдэрбэ.

Иисус шабинартайгаа Паасхын хоол барина

12•Эһээгдээгүй хилээмэнэй һайндэрэй түрүүшын үдэр болобо. Тэрэ үдэр Паасхын хурьга гаргаад байхада, шабинарынь Иисусһаа: «Паасхын хоол хаана бэлдэхэбибди?» – гэжэ һураба+. 13Иисус хоёр шабидаа: «Таанад хото ошогты, тэндэ домбо соо уһа абажа ябаһан хүнтэй уулзахат, тэрэниие дахаад ябаарайт. 14Тэрэ хүнэй ороһон гэртэ ороод, гэрэй эзэндэ: „Багшамнай шамда эльгээгээ. Шабинартаяа хамта Паасхын хоол ямар таһалгада барихабибди?“ – гэхэт. 15Тэрэтнай танда ехэ уужам, зохидоор түхеэрэгдэһэн таһалга дээдэ дабхарта харуулжа үгэхэ. Тэндэл шэрээгээ заһагты», – гэжэ хэлэбэ.

16Хоёр шабинарынь хото орожо, Иисусай хэлэһэн бүхы юумые оложо, Паасхын хоол бэлдэбэ. 17Үдэшэ болоходо Иисус арбан хоёр шабинартайгаа ерэбэ. 18Шэрээдэ һуугаад, хоол барижа байха зуураа Иисус: «Намтай хамта эдеэлжэ байһан нэгэнтнай намайе барижа үгэхэнь, би баталан хэлэнэб», – гэбэ+. 19Тиигэхэдэнь шабинарынь һанаагаа ехээр зобожо: «Би бэшэ аабзаб?» – гэжэ Иисусһаа хойно хойноһоон һуража оробо. 20Иисус: «Намтай хамта нэгэ табагта хилээмээ дүрэжэ эдигшэ та арбан хоёрой нэгэнь юм. 21Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэнэй ёһоор үхэхэ. Харин тэрээниие барижа үгэһэн хүн аймшагтай гай зоболон амсаха: тэрэ хүнэй юрэдөө түрөөгүй һаань, өөртэнь һураггүй дээрэ байха һэн», – гэжэ хэлэбэ+.

Дээдын Эзэнэй үдэшын хоол

22•Хоол бариха үедөө Иисус гартаа хилээмэ абаад, Бурханда баяр баясхалан хүргэн, тэрэнээ хухалаад, шабинартаа үгэн: «Энээниие абаад эдигты. Энэ минии махабад бэе гээшэ», – гэжэ хэлэбэ+. 23Тиигээд улаан архитай аяга абаад, Бурханда баяр баясхалан хүргөөд, шабинартаа үгэбэ. Шабинарынь булта тэрэ аягаһаань амсаба. 24«Энэ болбол олоной түлөө адхарха минии шуһан гээшэ, тиин энэ шуһаар Бурхан хүнүүдтэй Шэнэ Хэлсээ батална. 25Бурханай хаан түрэдэ шэнэ дарһа ууха үдэрэй болотор би архи дарһа уухагүйб», – гэжэ Иисус хэлэбэ. 26Тиигээд тэдэнэр магтаал дуу дуулаһаар Элеон хада дээрэ гараба+.

Иисус Пётрой өөрһөөнь арсаха тухай уридшалан хэлэнэ

27•Иисус шабинартаа иигэжэ хэлэбэ: «Энэл һүниндөө таанар бултадаа намһаа арсажа холодохот, ушарынь гэбэл:

„Хонишонииень дайража һалгаахадамни,
һүрэг хонидынь тарашаха“ гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ+.

28Харин амидырһан хойноо би таанадай түрүүндэ Галилейдэ ошоод байхаб»+.

29«Бултанай шамайе орхёошье һаань, би шамһаа хэзээшье арсахагүйб», – гэжэ Пётр тэрээндэ хэлэбэ. 30«Энэ һүни эрэ тахяагай хоёр дахин дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши даа гэжэ баталан хэлэнэб», – гэжэ Иисус харюусаба. 31«Шамтай хамта үхэхэшье болобол, би шамһаа арсахагүйб», – гэжэ Пётр бүришье хатуугаар хэлэбэ. Бусадшье шабинарынь булта баһал тиигэжэ хэлэбэ.

Иисус Гефсимани гэдэг сэсэрлиг соо зальбарна

32•Иисус шабинартайгаа Гефсимани гэдэг сэсэрлигтэ ерээд: «Минии зальбараад ерэтэр таанад эндээ һуужа байгты», – гэжэ шабинартаа хэлэбэ. 33Тэрэ Пётр, Яков, Иоанн гурбые абажа ошобо. Тэрэ ехэл уйдхар гашуудалтай, ехэл һанаагаа зобоһон юумэн+
34шабинартаа: «Минии ами һүнэһэн туйлай ехээр уйдажа, үхэһэндэл адли байнаб. Таанар эндэ намтай хамта һэргэг байгты», – гэбэ+.

35-36Тиигээд тээ хажуу тээшээ ошожо, үбдэг дээрээ һуугаад, зальбарба: «Аба, Эсэгэмни! Ши ямаршье юумэ хэхэ аргатайш! Энэ аягаһаа амсуулангүй, иимэ ехэ зоболон намһаа зайлуулыш даа. Тиигэбэшье минии хүсэлөөр бэшэ, харин шиниихеэр болог»++. 37Удаань шабинартаа бусажа ерэхэдэнь, тэдэнь унтажа байба. Тэрэ Пётрто: «Симон, ши унтана гүш? Гансаханшье саг соо унтангүй байха аргагүй байна гүш?» – гэбэ. 38Тиигээд бултандань: «Хорхойтуулгада абтахагүйн тула таанад һэргэг байгты, зальбарагты: сэдьхэл дорюуншье һаа, бэе махабад ахир һула бшуу», – гэжэ хэлэбэ+.

39Иисус дахин хажуу тээшээ ошожо, урданайгаа үгэнүүдые дабтан зальбарба. 40Тиигээд шабинартаа ерэхэдэнь, тэдэнь баһал унтажа байгаа. Тэдэнэй нюдэниинь анилдаад нээгдэжэ үгэнгүй, тэдэ юу хэлэхэеэшье мэдэнгүй байгаа. 41Иисус гурбадахияа ерэхэдээ шабинартаа хэлэбэ: «Таанад үшөөл унтажа, амаржа байна гүт? Зай, болоо! Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй нүгэл үйлэдэгшэдэй гарта тушаагдаха сагынь ерээ!+
42Бодогты, ябаябди! Намайе барижа үгэхэ хүн дүтэлжэ байна».

Иисусые барижа тушааба

43•Иисусай үшөө хэлэжэ байхадань, арбан хоёр шабинарайнь нэгэн болохо Иуда бии болобо. Тэрээнтэй хамта түрүү санаартанай, ахамадуудай, Хуули заадаг багшанарай эльгээһэн һэлмэ, шиидам һаднаг бариһан олон зон байба+. 44Урбагша хамта ябаһан зондоо ямар дохёо тэмдэг үгэхэ тухайгаа хэлсэжэ: «Минии таалан мэндэшэлхэ хүн танда хэрэгтэй хүн гээшэ, тэрэниие барижа, харуул доро абаарайгты», – гэбэ. 45Иуда дары Иисуста ойртоод: «Рабби!» – гэбэ. Тиигээд тэрэниие таалаба. 46Үнөөхи хүнүүд Иисусые барижа, харуул дооро абаба. 47Тэндэ зэргэлээд байгшадай нэгэн һэлмэеэ гаргаад, ахамад санаартын зарасын шэхые таһа сабшажархёо+. 48Иисус тэдэ хүнүүдтэ хандан: «Таанар дээрмэшэниие барихаяа гараһандал һэлмэ, шиидам һаднагтайгаар намайе барихаяа ерэбэ гүт? 49Теэд үдэр бүхэн таанадые Бурхан Һүмэ соо һургахадамни намайе барижа хаадаггүй бэлэйлта. Зүгөөр Нангин Бэшэгэй үгэнүүд хүсэлдэг лэ даа», – гэбэ+. 50Шабинарынь булта Иисусые орхёод, иишэ тиишээ зугадаба+. 51Нюсэгэн бэеэ хушалгаар орёогоод ябаһан тэдэнэй нэгэнь Иисусай хойноһоо ябаа. Тэрэ хүбүүе бариха гэхэдэнь, 52тэрэ нэмэрһэн хушалгаа намнагшадайнгаа гарта үлээгөөд, нюсэгөөр тэндэһээ гүйбэ.

Иисус Зүблэлэй гэшүүдэй урда

53•Иисусые ахамад санаартында абаашаба. Тэндэнь түрүү санаартан, ахамадууд, Хуули заадаг багшанар булта суглараад байгаа. 54Пётр зай баряад ахамад санаартын хорёо хүрэтэр Иисусай хойноһоо гэтэн ерэбэ. Тиигээд хорёо соо орожо, харуулшадтай хамта галай хажууда дулаасажа һууба. 55Түрүү санаартан, дээдын Зүблэлэй гэшүүд булта Иисусые үхэлэй саазада хүртөөхэ һанаатай байгаа. Тиимэһээ тэдэнэр Иисусые гэмнэхэ гэршэ баримта бэдэрбэ, теэд юуншье олдобогүй. 56Олон худалша гэршэнэрэй хардажа гэршэлхэдэнь, тэдэ гэршэлгэнүүдынь хоорондоо харша байба. 57Һүүлдэнь хардахаяа ерэһэн хэдэн гэршэнэр бодоод: 58«Маанадай бариһан Бурхан Һүмэ бута буулгаад, гурбан үдэр соо ямаршье хүнэй туһагүйгөөр шэнэ Һүмэ бодхохоб гэжэ тэрэнэй хэлэһыень дуулаа һэмди», – гэжэ хэлэбэ+. 59Теэд энэ гэршэлгэньшье баримтагүй байгаа бэлэй.

60Ахамад санаарта Зүблэлэй гэшүүдэй урда байгаад: «Ши юундэ харюусанагүйбши? Шамайе зэмэлһэн гэршэлгэнүүдые дууланагүй гүш?» – гэжэ Иисусһаа асууба+. 61Харин Иисус ямаршье харюу үгэнгүй, дуугүй байба. Тиихэдэнь ахамад санаарта тэрээндэ дахин хандан: «Ши магтаалта Бурханай Хүбүүн, Бурханай табисуурта гүш?» – гэжэ һураба. 62«Тиимэб. Һаяар Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй Һүр хүсэтэй Бурханай баруун талада һуухыень, тэнгэриин үүлэнүүд дээгүүр заларан ерэхыень үзэхэт», – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ+. 63Тиихэдэнь ахамад санаарта уурлаһандаа хубсаһаяа шуу татажа: «Бидэндэ үшөө ямар гэршэ хэрэгтэйб+? 64Бурханиие доромжолхыень дуулаа бэзэт! Таанад юун гэжэ һананабта?» – гэжэ Зүблэлэй гэшүүдһээ һураба. «Үхэлэй саазада хүртэхэ ёһотой», – гэжэ булта тэрэниие гэмнэбэ+. 65Тиигээд зариманиинь Иисусые нёлбожо оробо, нюдыень боогоод, нюдаргаараа шаан: «Шамайе хэн сохёоб, хэлэл даа!» – гэлдэбэ. Удаань харуулшад тэрэнэй хасарые альгадаба+.

66•Пётрой хорёо соо байхадань, ахамад санаартын нэгэ зараса һамган тэндэнь ерэжэ, 67түүдэгэй хажууда дулаасажа байһан Пётрые анхаралтайгаар хараад: «Ши баһал Назаредэй Иисустай хамта байлсаа һэнши», – гэбэ. 68«Шинии юун тухай хэлэжэ байһыешни би ойлгоногүйб», – гээд Пётр мэлзэбэ. Тиигээд хорёогой үүдээр гаража байхадань, эрэ тахяа дуугарба. 69Тэрэ зараса эхэнэр Пётрые дахин хараад, тэндэ байһан зондо: «Энэл Назаредэй Иисустай хамта ябагшадай нэгэн байна», – гэжэ дабтаба. 70Пётр дахин мэлзэбэ.

Нэгэ хэды болоод, тэндэ зогсогшод Пётрто дүтэлжэ: «Ёһоороо ши тэдэнэй нэгэниинь байнаш, юундэб гэхэдэ, ши баһал Галилейһээ байнаш», – гэбэд. 71Тиигэхэдэнь Пётр: «Тэрэ хүниие би мэдэхэгүйлби», – гээд Бурханиие дурдажа байгаад тангариглаба. 72Тэрэ үедэнь эрэ тахяа хоёрдохиёо дуугарба. «Эрэ тахяагай хоёр дахин дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши даа» гэжэ Иисусай хэлэһэниинь Пётрой һанаанда оробо. Тиимэһээ тэрэ сэдьхэл һанаагаараа унажа, бархирба+.

15

Иисус Пиладай урда зогсоно

15^1•Үүр сайха үеэр түрүү санаартан, ахамадууд, Хуули заадаг багшанар яаралтайгаар Зүблэлэй гэшүүдтэй уулзажа хуралдаба. Тэдэ Иисусые хүлижэ, Пиладта[*] абаашажа тушаагаа+. 2«Ши еврейнүүдэй хаан гүш?» – гэжэ Пилат Иисусһаа асууба. «Ши тиигэжэ хэлэнэш», – гэжэ Иисус харюусаба+. 3Түрүү санаартан Иисуста олон зэмэ тохожо байгаа. 4Тиимэһээ Пилат: «Ши харюу үгэхэгүй гээшэ гүш? Шамда эдэнэй иимэ олон зэмэ тохожо байхые дууланагүй гээшэ гүш?» – гэжэ хэлэбэ+. 5Харин Иисус харюу үгэнгүй Пиладые гайхуулба.

Иисусые үхэлэй саазада хүртүүлбэ

6•Паасхын һайндэрөөр Пилат хаалтада һуугшадай нэгыень зоной дурадхалаар сүлөөлдэг заншалтай байгаа. 7Тэрэ үедэ Барабба гэдэг хүн түрмэдэ һуугаа. Хотодо үймөөнэй болоходо тэрэниие үшөө хэдэн үймүүлэгшэдтэй хамта алуур һүйдхэл гаргаһанайнь түлөө барижа хааһан байгаа. 8Улад зон сугларжа, урданайнгаа заншалаар хаалтада һууһан нэгэ хүниие табихыень Пиладһаа гуйба. 9«Еврейнүүдэй хааниие танда табихыемни хүсэнэ гүт?» – гэжэ Пилат тэдэнһээ һураба. 10Иисуста атаархажа байһан дээрэһээ түрүү санаартан тэрээние барижа асараа гэжэ Пилат һайн ойлгожо байгаа бшуу+. 11Теэд түрүү санаартан Бараббые табихыень Пиладһаа гуйгты гэжэ улад зониие идхаба+. 12«Еврейнүүдэй хаан гэжэ таанадай нэрлэдэг хүниие би яаха болонобиб?» – гэжэ Пилат улад зонһоо асууба. 13«Тэрэниие хэрээһэндэ хада!» – гэжэ зон хашхарба. 14«Ямар гэмтэй юумэ тэрэ хээб?» – гэжэ Пиладай һурахадань, улад зон харюудань: «Тэрээниие хэрээһэндэ хада!» – гэжэ бүри шангаар гааралдан хашхарба+. 15Пилат улад зоной һайшаалда хүртэхэеэ һанажа, тэдэндэ Бараббые табиба, харин Иисусые сохёод, хэрээһэндэ хадахыень захирба+.

Сэрэгшэд Иисусые баһаба

16•Сэрэгшэд Иисусые Пиладай ордоной хэрэмэй хорёодо абаашажа, тиишэнь бүхы бүлэг сэрэгшэдээ дуудаба. 17Тэдэ Иисуста улаан суба үмдэхүүлбэ, үүргэнээр гүрлөө гүрэжэ, толгойдонь углаба. 18Тиигээд тэрэниие баһажа: «Еврейнүүдэй хаан мандаха болтогой!» – гэжэ байгаад хашхарба. 19Тиигээд сэрэгшэд тэрэнэй тархи түрүүень таягаар сохижо, тэрээниие нёлбожо, мүн урдань үбдэг дээрээ унажа байгаад дохибо+. 20Тиигэжэ сэрэгшэд Иисусые ханатараа баһаад, удаань үнөөхи улаан субыень тайлаба. Тиигээд өөрынь хубсаһа үмдэхүүлээд, хэрээһэндэ хадахаяа абаашаа һэн.

Иисусые хэрээһэндэ хадаба

21•Харгыдаа тэдэнэр хээрэһээ гэртээ бусажа ябаһан Кириней нютагай Симон гэдэг хүнтэй уулзаба. Сэрэгшэд тэрэниие Иисусай хэрээһэ үргэлөөд ябахыень баалаба. (Симон болбол Александр Руф хоёрой эсэгэ байгаа.)+
22Сэрэгшэд Иисусые «Хохимой» (еврей хэлээр «Голгофо») гэдэг газарта асараа. 23Тиигээд үбшэнэй мэдэрэл алдуулдаг эмтэй холиһон улаан архи үгэхэдэнь, Иисус уубагүй. 24Удаань сэрэгшэд Иисусые хэрээһэндэ хадаад, жээрэб татажа, хубсаһыень дундаа хубаажа абаа. 25Тэрэниие хэрээһэндэ хадахада үглөөнэй юһэн саг боложо байгаа. 26Юундэ хэрээһэн дээрэ хадуулааб гэжэ тайлбарилһан модон хабтагай дээрэнь: «Еврейнүүдэй хаан» гэжэ бэшээтэй байба. 27-28Иисустай хамта үшөө хоёр хоротониие саазалба: нэгыень баруун таладань, нүгөөдыень зүүн таладань хэрээһэндэ хадаба[*]. 29Хажуугаарнь үнгэрһэн зон толгойгоо һэжэржэ, Иисусые шоглон: «Зай, ши Бурхан Һүмые һандаргаад, гурбан үдэр соо бодхоохоб гээ бэлэйш+. 30Ши түрүүн хэрээһэнһээ буужа, өөрыгөө абарыш!» – гэжэ хашхаралдаба. 31Тон тиигэжэл Иисусые түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар шоглон, бэе бэедээ: «Бусадые абардаг аад, харин өөрыгөө абаржа шаданагүйл+. 32Хэрбээ Израилиин хаан, Бурханай табисуурта юм һаа, хэрээһэнһээ бууг лэ! Тиигэбэл бидэ нюдөөрөө хараад, этигэхэбди», – гэлдэжэ байба. Мүн Иисустай хамта хэрээһэндэ хадуулһан дээрмэшэдшье тэрээниие шоглон баһажа байгаа+.

Иисус наһа бараба

33•Хахад үдэрэй багһаа үдэрэй гурбан саг болотор бүхы газар дэлхэй шэб харанхыда хушагдаба. 34Гурбан сагай багаар Иисус: «Элои! Элои! Лама сабахтани?» (Бурхамни, Бурхамни! Юундэ намайе орхибош?) – гэжэ шангаар хашхарба. 35Хажуудань зогсожо байһан зарим зон хэлэһыень дуулаад: «Шагныта, тэрэ Илияе дуудана!» – гэлдэбэ. 36Тэдэнэй нэгэниинь гүйжэ ошоод, бамбагар юумэн дээрэ гашуун архи адхаад, тэрэнээ тулуурай үзүүртэ табяад, Иисуста уухыень үгэхэ зуураа: «Хүлеэгты, Илия тэрээниие хэрээһэнһээнь буулгахаяа ерэгшэ аа гү, харая!» – гэбэ. 37Иисус шанга абяа гаргаад, амяа табиба.

38Тиихэдэнь Һүмэ соо Хамагай Нангин газарта ороходо үлгөөтэй байһан хүшэгэ дээрэһээ доошоо шууража, хоёр боложо хахарба. 39Иисусай сэхэ урдань зогсожо байһан зуунай дарга тэрэнэй хашхараад, амяа табихыень харахадаа: «Энэ хүн үнэхөөрөө Бурханай Хүбүүн байгаа», – гэбэ. 40-41Тээ холохоно зогсоод эдэ бүгэдые хэдэн эхэнэрнүүд хаража байгаа. Тэдэ Иисустай хамта Иерусалим ерэһэн юм. Тэдэ үшөө энэ ушарай тохёолдохын урда, Иисусай Галилейдэ байхада тэрэниие дахажа ябадаг, тэрээндэ туһаламжа үзүүлдэг һэн. Тэдэнэй дунда Магдалай Мария, балшар Яков Иосия хоёрой эхэ Мария ба Саломия гэгшэд байлсаба+.

Иисусые хүдөөлүүлбэ

42•Тиихэдэ субботын урдахи үдэшэ бэлэй. Тиимэһээ еврейнүүд энэ нангин үдэртэ бэлдэжэ байгаа. 43Аримафейн Иосиф гэдэг хүн Пиладта орохоёо зүрхэлжэ, тэрээнһээ Иисусай шарил эрибэ. Иосиф өөрөө дээдын Зүблэлэй ехэ хүндэтэ гэшүүниинь һэн, тиин тэрэ Бурханай хаан түрын мандахые хүлеэжэ байгаа. 44Иисусай тиимэ түргөөр үхэһэн тухай дуулаад, Пилат гайхаба. Тиигээд зуунай нэгэ даргые дуудаад, Иисус хэзээ үхөөб гэжэ һураба. 45Пилат тэрэ даргые шагнаад, Иисусай бэе абахыень Иосифто зүбшөөбэ. 46Иосиф нарин улһаар нэхэһэн бүд худалдажа абаа. Удаань Иисусай шарилые хэрээһэн дээрэһээ буулгаад, бүдөөр орёогоод, хабсагайда түнхигдэһэн агы нүхэн соо хадагалаа һэн. Тиигээд агы нүхэнэй амһартые томо шулуугаар хааба. 47Иисусай шарилай хаана хадаглагдахые Магдалай Мария, Иосийн эхэ Мария гэгшэд ажаглан хаража байгаа.

16

Иисус амидырба

16^1•Субботын үнгэрһэн хойно Магдалай Мария, Саломия, Яковай эхэ Мария гэгшэд Иисусай шарилые түрхихөөр хангалтай зүйлнүүдые худалдажа абаба+. 2Тиигээд гарагай нэгэнэй, воскресениин эртэ үглөөгүүр нара гарахын урда тээхэнэ агы нүхэн хуурсагта ошобо. 3Замдаа тэдэнэр: «Агы нүхэ хааһан шулууе хэн бидэндэ хажуу тээшэнь үмхирүүлжэ үгэхэб?» – гэжэ бэе бэеһээ һуража байгаа+. 4Зүгөөр, ерэжэ харахадань, асари томо тэрэ шулуун хажуу тээшээ болгогдоһон байба. 5Тэдэнэр агы соо ороод, үүдэнэй баруун талада суй сагаан хубсаһатай залуу хүнэй[*] һуухые харабад. Эхэнэрнүүдэй айн мэгдэхэдэ, 6тэрэ хүн: «Бү айгты! Таанад хэрээһэндэ хадуулһан Назаредэй Иисусые бэдэрнэт гэжэ би мэдэнэб. Тэрэтнай эндэ үгы, тэрэтнай амидыраа. Энэ шарилыень табиһан газар харыт. 7Мүнөө шабинартань, илангаяа Пётрто ошожо: „Таанадта хэлэһэнэйнгээ ёһоор, тэрэ таанадһаа түрүүн Галилей ошохо, тэндэ тэрэниие харахат“, – гэжэ дуулгагты»+.

8Эхэнэрнүүд агы сооһоо айхабтар ехээр сошоһон һүрдэһэн юумэд гүйжэ гарабад. Тон ехээр мэгдэһэн дээрэһээ тэдэ хэндэшье юумэ дуулгабагүй.

Иисус Мария Магдалинада ерэбэ

9•Гарагай нэгэнэй, воскресениин эртэ үглөөгүүр Иисус амидыраад, анха түрүүн Мария Магдалинада ерэбэ. Урдань Иисус тэрэ эхэнэр сооһоо долоон ада шүдхэрые намнажа гаргаһан байгаа+. 10Мария Иисустай хамта ябалсаһан шаналжа, уйлажа байһан хүнүүдтэ ошожо, 11Иисусай амидырһан тухай, өөрөө тэрэниие хараһан тухайгаа хөөрэбэ. Гэбэшье тэдэнь үнэншэбэгүй+.

Иисус хоёр шабинартаа ерэбэ

12Удаань Иисус ондоо шарай шарайлаад, хотоһоо гараад ябаһан хоёр шабинартаа ерээ. 13Тэдэнь бусажа ерээд, ушарһан бүгэдые нүгөө шабинартаа хөөрэбэ, харин тэдэнь этигэбэгүй.

Иисус арбан нэгэн шабинартаа ерэбэ

14Һүүлдэнь Иисус үдэшын хоол барижа байһан арбан нэгэн шабинартаа ерэбэ. Амидырһан хойнонь хараһан зондо үнэншэжэ үгэнгүй зүрюутэһэнэйнь түлөө, этигэлгүй байһанайнь түлөө шабинараа тэрэ харааба. 15Тиигээд тэдэндээ иигэжэ хэлэбэ: «Бүхы газар дэлхэйгээр ябажа, хүн бүхэндэ Һайн Мэдээсэл номногты+. 16Намда этигэһэн, уһан арюудхалгада хүртэһэн хүн бүхэн абарагдаха. Харин намда этигэхэеэ арсаһан хүн бүхэн гэмнэгдэхэ+. 17Намда этигэһэн хүн бүхэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүдые бүтээхэ аргатай байха. Минии нэрээр тэдэ ада шүдхэрнүүдые намнажа гаргаха, танигдахагүй хэлэнүүдээр дуугарха+. 18Тэдэ могойнуудые барибашье, хоро уубашье, өөһэдыгөө гэмтээхэгүй. Мүн гараа үбшэн зон дээрэ табяад, тэдэниие эдэгээжэ байха»+.

Иисус тэнгэридэ дэгдэбэ

19Эдэ бүгэдые шабинартаа хэлээд, Дээдын Эзэн Иисус тэнгэридэ дэгдэжэ, Бурханай баруун таладань һууба+. 20Тиигээд шабинарынь хаа хаанагүй ябажа, эндэ тэндэ номножо байба. Дээдын Эзэн тэдэндэ хамһалсажа, хэлэһэн үгэнүүдэйнь үнэн зүб байһые гайхамшагта үйлэ хэрэгүүдээр баталдаг байгаа+.

* Еврейнүүдэй ажал хэхэ ёһогүй үдэр.

* Эхэ бэшэгтэ «Кананит» гэжэ нэрлээтэй байдаг. Тиигэжэ римэй дарлалтын урдаһаа эсэрэгүүсэн тэмсэжэ байһан еврей бүлгэмэй гэшүүдые нэрлэдэг байгаа.

* Хоёр янзаар ойлгожо болохо: 1. Ямар хэмжээгээр үгэ дууланабта, тэрэл хэмжээгээр, үшөөшье нэмээд Бурхан таанадта ойлгосо үгэхэ; 2. Ямар хэмжээгээр бусадые шүүбэрилнэбта, тэрэл хэмжээгээр, бүришье шэрүүнээр Бурхан таанадые шүүбэрилхэ.

* Мүнөөнэйхеэр һүниин гурбан сагһаа үглөөнэй зургаан саг болотор.

* Энэ зүйл зарим эхэ бэшэгүүдтэ үгы байдаг.

* Еврейнүүд еврей-бэшэ зондо олон ушарта нохойнуудтал адляар хандадаг байгаа.

* Зоболон туйлахадашье, үхэлэй саазада хүртэхэдэшье бэлэн байха гэһэн удхатай.

* 44-дэхи зүйл олонхи эхэ бэшэгүүд соо үгы байдаг.

* 46-дэхи зүйл олонхи эхэ бэшэгүүд соо үгы байдаг.

* Магадгүй, еврейнүүд боди модоной эртын гүлгэнүүдые эдидэг байгаа.

* 26-дахи зүйл олонхи эхэ бэшэгүүдтэ үгы байдаг: Хэрбээ таанадай хүлисэхэгүй байбал, тэнгэридэхи Эсэгэтнай баһа танай нүгэлнүүдые хүлисэхэгүйл.

* Иудейдэ бүрин эрхэтэй Римэй засаглагша.

* 28-дахи зүйл олонхи эхэ бэшэгүүдтэ үгы байдаг: «Тэрэниие хоротон гэжэ тоолохо», – гээд Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэн үгэнүүд иигэжэл бэелбэ.

* Эндэ Бурханай Эльгээмэл тухай хэлэгдэнэ.

• 1:1 Мат 3:1-12, Лука 3:1-9, Иоанн 1:19-28
+ 1:2 Мат 11:10, Лука 7:27
+ 1:4 Лука 1:80, Иоанн 1:6
+ 1:5 Элшэнэрэй 19:18
• 1:9 Мат 3:13, Лука 3:21-22, Лука 4:1-13
+ 1:9 Мат 2:23, Лука 2:39
+ 1:10 Элшэнэрэй 7:56, Иоанн 1:32-33

+ 1:11 Марк 9:7, Иоанн 12:28, Марк 9:7, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17

+ 1:13 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:5, Лука 22:43

• 1:14 Мат 4:18-22, Лука 5:1-11
+ 1:15 Галадуудта 4:4, Мат 3:2
+ 1:16 Мат 14:34, Марк 6:53, Иоанн 1:40-42
+ 1:17 Мат 13:47
+ 1:18 Марк 10:28
• 1:21 Лука 4:31-41
+ 1:21 Мат 4:13
+ 1:22 Мат 7:28-29
+ 1:24 Марк 5:7, Элшэнэрэй 19:15, Иоанн 6:69
+ 1:26 Марк 9:20, Элшэнэрэй 8:7
+ 1:27 Элшэнэрэй 17:19
+ 1:30 1 Коринф 9:5

+ 1:31 Марк 5:41, Марк 9:27, Элшэнэрэй 3:7, Элшэнэрэй 9:41

+ 1:34 Мат 12:16, Марк 3:12
• 1:35 Лука 4:42-44
+ 1:35 Мат 14:23, Лука 5:16
• 1:40 Мат 8:1-4, Лука 5:12-16
+ 1:40 Марк 9:22
+ 1:42 Лука 17:14
+ 1:43 Мат 9:30
+ 1:44 Лука 17:14
+ 1:45 Марк 7:36
• 2:1 Мат 9:1-8, Лука 5:17-26
+ 2:1 Мат 4:13, Марк 1:21
+ 2:4 Марк 6:55
+ 2:5 Мат 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48
+ 2:7 Марк 14:64,
• 2:13 Мат 9:9-13, Лука 5:27-32
+ 2:16 Лука 15:2
+ 2:17 Лука 15:7, Тимофейдэ 1-дэхи 1:15
• 2:18 Мат 9:14-17, Мат 12:1-8, Лука 5:33

+ 2:18 Мат 11:2, Лука 11:1, Иоанн 1:35, Лука 18:12

+ 2:19 Мат 25:1-13, Иоанн 3:29, Гэршэлгэ 19:7, Гэршэлгэ 21:2

+ 2:20 Марк 14:7, Лука 17:22
• 3:1 Мат 12:9-14, Лука 6:6-11
+ 3:1 Марк 1:21
+ 3:2 Лука 14:1, Лука 20:20
+ 3:4 Лука 14:3
+ 3:5 Эфесэйхиндэ 4:18,
+ 3:7 Мат 11:21
+ 3:10 Марк 5:28
+ 3:11 Мат 14:33, Марк 1:24
+ 3:12 Мат 12:16, Марк 1:34
• 3:13 Мат 10:1-4, Лука 6:12-16
+ 3:16 Мат 16:18, Иоанн 1:42
+ 3:17 Марк 1:19
+ 3:18 Мат 9:9
+ 3:19 Марк 14:10, Марк 14:44

• 3:20 Мат 12:22-32, Лука 11:14-23, Лука 12:10

+ 3:20 Марк 6:31
+ 3:21 2 Коринф 5:13
+ 3:22 Мат 9:34, Мат 10:25

+ 3:29 Лука 12:10, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:16, Евр 10:26, Евр 10:29

• 3:31 Мат 12:46-50, Лука 8:19-21

+ 3:31 Марк 6:3, Иоанн 2:12, Иоанн 7:3, Элшэнэрэй 1:14, 1 Коринф 9:5, Галадуудта 1:19

+ 3:35 Иоанн 15:14, Евр 2:11
• 4:1 Мат 13:1-23, Лука 8:4-15
+ 4:9 Мат 11:15, Гэршэлгэ 2:7
• 4:10 Мат 13:18-23, Лука 8:11-15
+ 4:11 Мат 19:11, 1 Коринф 5:12-13
+ 4:12 Иоанн 12:40, Элшэнэрэй 28:26-27
+ 4:14 Элшэнэрэй 8:4
+ 4:17 Галадуудта 1:6, Евр 6:4

+ 4:19 Мат 6:25, Марк 10:23, Тимофейдэ 1-дэхи 6:10

+ 4:20 Иоанн 15:5
• 4:21 Лука 8:16-18
+ 4:21 Мат 5:15, Лука 11:33
+ 4:22 Мат 10:26, Лука 12:2
+ 4:23 Мат 11:15, Марк 4:9
+ 4:24 Мат 7:2
+ 4:29 Мат 13:38, Гэршэлгэ 14:15
• 4:30 Мат 13:31-35, Лука 13:18-19
+ 4:31 Мат 17:20, Лука 17:6
• 4:35 Мат 8:23-27, Лука 8:22-25
+ 4:35 Мат 8:18, Лука 8:22
+ 4:37 Элшэнэрэй 27:14
• 5:1 Мат 8:28-34, Лука 8:26-39
+ 5:7 Марк 1:24
+ 5:17 Лука 5:8, Элшэнэрэй 16:39
+ 5:20 Мат 4:25, Марк 7:31
• 5:21 Мат 9:18-26, Лука 8:40-56

+ 5:22 Лука 13:14, Элшэнэрэй 13:15, Элшэнэрэй 18:8

+ 5:28 Марк 3:10
+ 5:30 Лука 5:17, Лука 6:19
+ 5:34 Марк 10:52
+ 5:37 Марк 9:2, Марк 14:33
+ 5:39 Иоанн 11:11

+ 5:41 Марк 1:31, Марк 9:27, Элшэнэрэй 3:7, Элшэнэрэй 9:41, Лука 7:14

+ 5:43 Марк 1:44, Марк 9:9
• 6:1 Мат 13:53-58, Лука 4:16-30
+ 6:1 Мат 2:23, Лука 2:39, Лука 4:23
+ 6:2 Марк 1:21
+ 6:3 Мат 11:6
+ 6:4 Иоанн 4:44
• 6:7 Мат 10:1, Мат 10:5-15, Лука 9:1-6
+ 6:7 Марк 3:13-18
+ 6:11 Элшэнэрэй 13:51
+ 6:12 Марк 1:15
+ 6:13 Яковай хандалга 5:14
• 6:14 Мат 14:1-12, Лука 9:7-9
+ 6:14 Марк 8:28
+ 6:15 Мат 21:11
+ 6:17 Мат 11:2, Лука 3:19-20, Иоанн 3:24
+ 6:29 Марк 2:18

• 6:30 Мат 14:13-21, Лука 9:10-17, Иоанн 6:1-14

+ 6:30 Марк 6:7
+ 6:31 Марк 3:20
+ 6:34 Мат 9:36
• 6:45 Мат 14:22-36, Иоанн 6:15-21
+ 6:45 Мат 11:21, Марк 8:22
+ 6:46 Лука 6:12, Лука 9:28
+ 6:49 Лука 24:37

+ 6:52 Марк 6:41, Марк 8:17, Иоанн 12:40, 2 Коринф 3:14

+ 6:53 Мат 14:34, Лука 5:1
+ 6:55 Марк 2:4, Элшэнэрэй 5:15
+ 6:56 Марк 5:27
• 7:1 Мат 15:1-20
+ 7:3 Галадуудта 1:14
+ 7:4 Евр 9:10
+ 7:5 Лука 11:38
+ 7:6 Мат 23:13
+ 7:7 Колоссынхидтэ 2:22
+ 7:15 Элшэнэрэй 10:15, Тидтэ 1:15

+ 7:19 Элшэнэрэй 10:15, Элшэнэрэй 11:9, Тидтэ 1:15

+ 7:20 Мат 12:34, Яковай хандалга 3:6
+ 7:21 Галадуудта 5:19-21, 1 Коринф 6:9-10
• 7:24 Мат 15:21-28
+ 7:26 Элшэнэрэй 21:2-3
+ 7:27 Мат 7:6
+ 7:31 Марк 8:24, Марк 5:20, Марк 1:9
+ 7:33 Марк 8:23, Иоанн 9:6
+ 7:36 Марк 1:44-45
• 8:1 Мат 15:32-39
+ 8:2 Мат 9:36
• 8:11 Мат 16:1-4
+ 8:11 Лука 11:16, 1 Коринф 1:22
• 8:14 Мат 16:5-12
+ 8:15 Лука 12:1, 1 Коринф 5:7-8
+ 8:17 Марк 6:52, Марк 7:18
+ 8:19 Марк 6:41-43
+ 8:20 Марк 8:8
+ 8:22 Марк 6:45
+ 8:23 Марк 7:33, Иоанн 9:6
• 8:27 Мат 16:13-20, Лука 9:18-21
+ 8:28 Марк 6:14,
+ 8:29 Марк 14:61-62, Иоанн 11:27
+ 8:30 Мат 9:30
• 8:31 Мат 16:21-28, Лука 9:22-27

+ 8:31 Лука 17:25, Марк 9:31, Марк 10:34, Иоанн 2:19

+ 8:32 Иоанн 16:25
+ 8:33 Мат 4:10, Филиппынхидтэ 3:19
+ 8:34 Мат 10:38-39
+ 8:35 Марк 10:29
+ 8:36 Лука 12:20

+ 8:38 Римэйхиндэ 1:16, Тимофейдэ 2-дохи 1:8,

+ 9:1 Марк 13:30, Иоанн 21:22
• 9:2 Мат 17:1-13, Лука 9:28-36
+ 9:2 Марк 5:37, Марк 14:33
+ 9:7 Пётрой 2-дохи хандалга 1:17
+ 9:9 Марк 1:44, Марк 5:43
+ 9:13 Мат 11:14, Лука 1:17
• 9:14 Мат 17:14-20, Лука 9:37-43
+ 9:17 Лука 11:14
+ 9:20 Марк 1:26
+ 9:22 Марк 1:40
+ 9:23 Мат 17:20-21
+ 9:26 Марк 1:26

+ 9:27 Марк 1:31, Марк 5:41, Элшэнэрэй 3:7, Элшэнэрэй 9:41

• 9:30 Мат 17:22-23, Лука 9:43-45
+ 9:31 Марк 8:31, Марк 10:32-34
+ 9:32 Марк 6:52

• 9:33 Мат 18:1-9, Лука 9:46-50, Лука 22:24-30

+ 9:33 Мат 17:24
+ 9:35 Марк 10:43-44
+ 9:36 Марк 10:16
+ 9:37 Мат 10:40, Лука 10:16, Иоанн 13:20
+ 9:38 Мат 7:22, Мат 12:27, Элшэнэрэй 19:13,
+ 9:40 Мат 12:30, Лука 11:23
+ 9:41 Мат 10:42
+ 9:42 Лука 17:2
+ 9:43 Мат 5:30, Мат 25:41, Гэршэлгэ 20:10

+ 9:50 Мат 5:13, Лука 14:34, Римэйхиндэ 12:18, 2 Коринф 13:11, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:13

• 10:1 Мат 19:1-12

+ 10:7 1 Коринф 6:16, Эфесэйхиндэ 5:31, 1 Коринф 6:16

+ 10:9 1 Коринф 7:10
+ 10:12 Мат 5:32
• 10:13 Мат 19:13-15, Лука 18:15-17
+ 10:15 Мат 18:3
+ 10:16 Марк 9:36
• 10:17 Мат 19:16-30, Лука 18:18-30
+ 10:17 Лука 10:25
+ 10:19 1 Коринф 6:8
+ 10:20 Филиппынхидтэ 3:6
+ 10:21 Лука 12:33
+ 10:23 Марк 4:19
+ 10:27 Марк 14:36, Лука 1:37
+ 10:28 Марк 1:18-20
+ 10:29 Марк 8:35, Лука 14:26
+ 10:30 2 Коринф 12:10
+ 10:31 Мат 20:16, Лука 13:30
• 10:32 Мат 20:17-19, Лука 18:31-34
+ 10:34 Марк 8:31, Марк 9:31
• 10:35 Мат 20:20-28
+ 10:35 Марк 1:19
+ 10:37 Мат 19:28
+ 10:38 Марк 14:36, Иоанн 18:11, Лука 12:50
+ 10:39 Элшэнэрэй 12:2, Гэршэлгэ 1:9

+ 10:43 Пётрой 1-дэхи хандалга 5:3, Мат 23:11, Марк 9:35

+ 10:45 Иоанн 13:4-5, Иоанн 11:51, Римэйхиндэ 4:25, Галадуудта 1:4, Тимофейдэ 1-дэхи 2:6, Тидтэ 2:14, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:18-19

• 10:46 Мат 20:29-34, Лука 18:35-43
+ 10:47 Лука 1:32
+ 10:52 Марк 5:34, Лука 7:50, Лука 17:19

• 11:1 Мат 21:1-11, Лука 19:28-40, Иоанн 12:12-19

+ 11:1 Элшэнэрэй 1:12, Мат 21:17, Лука 24:50, Иоанн 11:18

+ 11:10 Мат 23:39
• 11:12 Мат 21:18-19
+ 11:12 Мат 4:2
+ 11:13 Марк 13:28, Лука 13:6

• 11:15 Мат 21:12-17, Лука 19:45-48, Иоанн 2:13-22

+ 11:15 Лука 2:24
+ 11:18 Мат 21:46
+ 11:19 Лука 21:37
• 11:20 Мат 21:19-22
+ 11:23 Мат 7:7, Мат 17:20, 1 Коринф 13:2
+ 11:24 Мат 7:7, Яковай хандалга 1:6
+ 11:25 Мат 6:14, Колоссынхидтэ 3:13
• 11:27 Мат 21:23-27, Лука 20:1-8
+ 11:28 Элшэнэрэй 4:7
+ 11:30 Марк 1:4
+ 11:31 Лука 7:30
+ 11:32 Мат 11:9, Мат 14:5
• 12:1 Мат 21:33-46, Лука 20:9-19
+ 12:1 Марк 13:34

+ 12:5 Мат 22:6, Мат 23:34, Евр 11:36-37, Евр 11:36-37

+ 12:6 Мат 3:17, Евр 1:1
+ 12:7 Евр 1:2,
+ 12:8 Евр 13:12
+ 12:9 Элшэнэрэй 13:46

+ 12:11 Элшэнэрэй 4:11, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:7

+ 12:12 Марк 11:18, Марк 11:32
• 12:13 Мат 22:15-22, Лука 20:20-26
+ 12:13 Лука 11:54
+ 12:14 Мат 17:24-25
+ 12:15 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 12:17 Римэйхиндэ 13:7
• 12:18 Мат 22:23-33, Лука 20:27-40
+ 12:18 Мат 3:7, Элшэнэрэй 23:8
• 12:28 Мат 22:34-40, Лука 10:25-28
+ 12:31 Мат 19:19
+ 12:34 Лука 20:40
• 12:35 Мат 22:41-46, Лука 20:41-44
+ 12:35 Марк 10:47, Лука 1:32
+ 12:36 Элшэнэрэй 2:34-35
+ 12:37 Марк 6:20
• 12:38 Мат 23:1-36, Лука 20:45-47
+ 12:39 Лука 11:43
• 12:41 Лука 21:1-4
+ 12:41 Мат 27:6
+ 12:44 2 Коринф 8:1-3, 2 Коринф 8:12
• 13:1 Мат 24:1-14, Лука 21:5-19
+ 13:2 Лука 19:44

+ 13:5 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:7, Колоссынхидтэ 2:8, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:3

+ 13:8 Гэршэлгэ 6:4, Элшэнэрэй 11:28, Гэршэлгэ 6:8, Гэршэлгэ 6:12

+ 13:9 Элшэнэрэй 17:6, Элшэнэрэй 18:12, Элшэнэрэй 24:1, Элшэнэрэй 25:6

+ 13:10 Мат 28:19, Римэйхиндэ 10:18, Колоссынхидтэ 1:6

+ 13:11 Элшэнэрэй 4:8

+ 13:12 Мат 10:35-36

+ 13:13 Мат 10:22, Иоанн 15:18, Яковай хандалга 5:11, Гэршэлгэ 2:10

• 13:14 Мат 24:15-28, Лука 21:20-24
+ 13:15 Лука 17:31
+ 13:17 Лука 23:29
+ 13:19 Гэршэлгэ 16:18
+ 13:20 Лука 18:7
+ 13:21 Лука 17:23

+ 13:22 Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:9, Гэршэлгэ 13:13, Гэршэлгэ 16:14

+ 13:23 Иоанн 13:19, Иоанн 14:29
• 13:24 Мат 24:29-31, Лука 21:25-28
+ 13:25 Элшэнэрэй 2:20, Гэршэлгэ 6:13
+ 13:26 Мат 16:27
+ 13:27 Мат 13:41
• 13:28 Мат 24:32-35, Лука 21:29-33
+ 13:30 Марк 9:1
+ 13:31 Пётрой 2-дохи хандалга 3:10

• 13:32 Мат 24:36-44, Лука 17:26-30, Лука 17:34-36

+ 13:33 Эфесэйхиндэ 6:18, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:6, Мат 25:13

+ 13:34 Марк 12:1

+ 13:35 Мат 25:13, Пётрой 2-дохи хандалга 3:10, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:2

+ 13:36 Мат 25:1-13

• 14:1 Мат 26:1-5, Лука 22:1-2, Иоанн 11:45-53

+ 14:1 Иоанн 11:53

• 14:3 Мат 26:6-13, Лука 7:36-50, Иоанн 12:1-8

+ 14:3 Мат 21:17, Иоанн 11:1, Иоанн 11:18,
+ 14:7 Марк 2:20, Иоанн 7:33
+ 14:8 Иоанн 19:40
+ 14:9 Мат 24:14
• 14:10 Мат 26:14-16, Лука 22:3-6
+ 14:10 Иоанн 13:2, Элшэнэрэй 1:16

• 14:12 Мат 26:17-30, Лука 22:7-23, Иоанн 13:21-30

+ 14:12 1 Коринф 5:7
+ 14:18 Иоанн 13:18
+ 14:21 Мат 18:7

• 14:22 Мат 26:26-30, Лука 22:15-20, 1 Коринф 11:23-25

+ 14:22 Иоанн 6:51, 1 Коринф 10:16

+ 14:26 Лука 22:39

• 14:27 Мат 26:31-35, Лука 22:31-34, Иоанн 13:36-38

+ 14:27 Иоанн 16:32
+ 14:28 Марк 16:7
• 14:32 Мат 26:36-46, Лука 22:39-46
+ 14:33 Марк 5:37, Марк 9:2
+ 14:34 Иоанн 12:27
+ 14:35 Евр 5:7

+ 14:36 Марк 10:27, Марк 10:38, Иоанн 18:11, Иоанн 5:30, Иоанн 6:38

+ 14:38 Мат 6:13, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:7

+ 14:41 Иоанн 2:4, Марк 9:31, Марк 10:33

• 14:43 Мат 26:47-56, Лука 22:47-53, Иоанн 18:3-12

+ 14:43 Элшэнэрэй 1:16

+ 14:47 Лука 22:38

+ 14:49 Марк 11:27, Мат 1:22-23, Мат 21:4, Иоанн 19:36

+ 14:50 Марк 14:27, Иоанн 16:32

• 14:53 Мат 26:57-68, Лука 22:54-55, Лука 22:63-71, Иоанн 18:13-14, Иоанн 18:19-24

+ 14:58 2 Коринф 5:1, Марк 15:29, Иоанн 2:19
+ 14:60 Марк 15:4-5
+ 14:62 Мат 16:27, Мат 24:30, Евр 1:13
+ 14:63 Элшэнэрэй 14:14
+ 14:64 Марк 2:7, Иоанн 10:36,
+ 14:65 Марк 10:34

• 14:66 Мат 26:69-75, Лука 22:56-62, Иоанн 18:15-18, Иоанн 18:25-27

+ 14:72 Марк 14:30

• 15:1 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Лука 23:1-5, Иоанн 18:28-38

+ 15:1 Лука 3:1, Лука 13:1, Элшэнэрэй 3:13, Элшэнэрэй 4:27, Тимофейдэ 1-дэхи 6:13

+ 15:2 Мат 2:2

+ 15:4 Марк 14:60-61

• 15:6 Мат 27:15-26, Лука 23:13-25, Иоанн 18:39

+ 15:10 Иоанн 12:19, Элшэнэрэй 5:17
+ 15:11 Элшэнэрэй 3:14
+ 15:14 Лука 23:41, Евр 4:15
+ 15:15 Марк 10:34
• 15:16 Мат 27:27-31, Иоанн 19:2-3
+ 15:19 Марк 10:34, Марк 14:65

• 15:21 Мат 27:32-44, Лука 23:26-43, Иоанн 19:17-27

+ 15:21 Римэйхиндэ 16:13
+ 15:29 Марк 14:58, Иоанн 2:19
+ 15:31 Иоанн 10:18
+ 15:32 Иоанн 1:49, Иоанн 12:13, Иоанн 20:29

• 15:33 Мат 27:45-56, Лука 23:44-49, Иоанн 19:28-30

+ 15:40 Лука 8:2

• 15:42 Мат 27:57-61, Лука 23:50-56, Иоанн 19:38-42

• 16:1 Мат 28:1-8, Лука 24:1-12, Иоанн 20:1-10

+ 16:1 Марк 15:40
+ 16:3 Марк 15:46
+ 16:7 Марк 14:28

• 16:9 Мат 28:9-10, Мат 28:16-20, Лука 24:13-49, Иоанн 20:11-23

+ 16:9 Лука 8:2
+ 16:11 Лука 24:11
+ 16:15 Элшэнэрэй 1:8, Колоссынхидтэ 1:23

+ 16:16 Элшэнэрэй 16:31, Римэйхиндэ 10:9, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:21, Иоанн 3:18

+ 16:17 Лука 10:17, Элшэнэрэй 5:16, Элшэнэрэй 8:7, Элшэнэрэй 16:18, Элшэнэрэй 19:12, Элшэнэрэй 2:4, Элшэнэрэй 10:46, 1 Коринф 12:10, 1 Коринф 14:2

+ 16:18 Лука 10:19, Элшэнэрэй 28:3-5, Элшэнэрэй 9:12, Элшэнэрэй 28:8

+ 16:19 Лука 24:51, Элшэнэрэй 1:9, Тимофейдэ 1-дэхи 3:16, Элшэнэрэй 7:55-56, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:22, Римэйхиндэ 8:34, Эфесэйхиндэ 1:20, Колоссынхидтэ 3:1, Евр 1:3, Евр 8:1, Евр 12:2, Гэршэлгэ 3:21

+ 16:20 Элшэнэрэй 5:12

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Марк

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков